Zie ook dossier water voor de definitie.
"De atmosfeer van de Aarde bevatte in 2020 ongeveer 417ppm koolstofdioxide CO2. Deze concentratie neemt verder toe." [1]
"Zuurstof komt als enkelvoudige stof vooral als dizuurstof (O2) in de atmosfeer voor.
Gemeten naar massa is zuurstof veruit het meest voorkomende element in het menselijk lichaam: dat bestaat voor ongeveer 65% uit zuurstof (voornamelijk als bouwsteen van water).
Zuurstof als zuurstof-radicaal O op aarde komt alleen in de ijlere hoge lagen van de atmosfeer voor.
Losse atomen van dit element zijn zeer reactief en verbinden zich snel met andere stoffen." [10]
Koolstof + Zuurstof = CO2
Koolstofdioxide, alias koolzuurgas
Kool(stof + )Waterstof (~ CH)
in een base vind je OH
"Hoewel het gas zelf geurloos is, vormt het samen met waterdamp koolzuur, waardoor bij hogere concentraties een scherpe zure geur waargenomen kan worden.
Koolstofdioxide vormt opgelost in water ook koolzuur, alias diwaterstofcarbonaat H2CO3.
Het toevoegen van koolstofdioxide (alias kooldioxide, koolzuurgas) onder druk aan (fris)dranken voor de prik, wordt carboniseren genoemd.
"De meeste CO2 die wordt gebruikt om bruiswater te maken is echter toegevoegd, en is een restproduct van andere industriële activiteiten. Dit kan bv. de productie van ammonia voor kunstmest zijn, of de vergisting bij de productie van bio-ethanol of bier."
In veel bier, ciders en ander ferment zit koolzuur na fermentatie (er bestaan echter ook veel synthetisch toegevoegde versies).
Het komt ook van nature voor in sommige mineraalwaters.
Het gebruik van koolstofdioxide als koudemiddel (R-744) is (opnieuw) in opkomst omdat het een veel lagere bijdrage aan de opwarming van het klimaat geeft, dan de meeste synthetische koudemiddelen. Het wordt o.a. toegepast in koel- en vriesinstallaties." [1]
"Sinds 1 januari 2020 is een nieuwe beperking op gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) van kracht. Het is niet langer mogelijk om een aantal fluorkoolwaterstoffen (HFK's) bevattende koelmiddelen in te voeren." [2]
"HFC-134 is een HFK en bevat
2 koolstofatomen,
2 waterstofatomen en
4 fluoratomen.
Ook worden cfk's/koelmiddelen gebruikt in motoren (auto's), energiecentrales, warmtepompen en reinigingsmiddelen.
De maximaal toegestane uitstoot van cfk's is geregeld in het Montreal Protocol uit 1987 met als eindstreven een absoluut verbod. Hoewel het protocol als uitstekend succes in het milieubeleid gezien wordt, wordt er sinds ongeveer 2012 weer een significante hoeveelheid van jaarlijks rond 13.000 ton cfk's uit een onbekende bron in Oost-Azië uitgestoten." [3]
"De koelvloeistof 1,2-ethaandiol is bij inwendig gebruik giftig omdat het in de lever door cytochroom P450 gemetaboliseerd wordt tot oxaalzuur."
"Koolzuurchemie speelt een belangrijke rol.
Veel zeedieren gebruiken calciet als versteviging van hun lichaamsbouw."
"De schaal van eieren en de schelp van slakken en schelpdieren bestaat grotendeels uit calciumcarbonaat. Het is ook een versterkend mineraal in de schalen van heel wat schaaldieren en insecten." [5]
"Na het afsterven van deze zeedieren bezinkt dit kalkhoudende materiaal, waardoor in het geologische tijdperk van het Krijt kalkhoudende sedimentaire gesteenten werden gevormd: krijtgesteente.
Calciumcarbonaat kan, samen met de in de atmosfeer van nature aanwezige kooldioxide en waterdamp, calciumwaterstofcarbonaat, alias calciumbicarbonaat Ca(HCO3)2, vormen.
Deze stof heeft een grotere oplosbaarheid in water dan calciumcarbonaat.
"Het Calciumcarbonaat (het kalk) wordt door de toevoeging van CO2 omgezet in Calciumbicarbonaat. Calciumbicarbonaat veroorzaakt geen kalkafzetting!" [6.1]
"Calcium is een mineraal dat nodig is voor de opbouw en het onderhoud van de botten en het gebit. Bijna alle calcium in je lichaam zit in je botten en tanden. Maar ook het deel dat in de lichaamsvloeistoffen circuleert is van groot belang. Daar is calcium namelijk onder meer betrokken bij het reguleren van spiersamentrekkingen, het doorgeven van zenuwimpulsen en het afgeven van hormonen.
Zowel dierlijke als plantaardige proteïnen verhogen juist de opname van calcium.
- mogelijk gevolgd door osteopenie of osteoporose, zoals genoemd in de hedendaagse geneeskunde.
Maar dit is dus een natuurlijk proces bij tekorten. Aanvullen van mineralen is dus noodzakelijk om dit proces om te keren. -
"Momenteel wordt ook calciumcarbonaat gebruikt:
om brandend maagzuur of maagzuur te verlichten,
als tussenproduct bij de productie van krijt,
als ingrediënt van bleekmiddelen,
als pigment,
bij industriële waterontharding."[6.4]
De zon verhoogt de opneembaarheid van calcium.
Bij de condensatie van waterdamp tot regen-druppels in de atmosfeer lost er atmosferische kooldioxide in de waterdruppels op. Kalkgesteente dat vervolgens in contact komt met de ontstane licht 'koolzure regen' lost daarin op zijn beurt langzaam op."[6]
Bicarbonaten zijn het actiefst in een zure (vochtige) omgeving. Lage Ph dus.
"Bovendien verlaagt de oplosbaarheid van koolstofdioxide-gas in water bij stijgende temperatuur: door verwarming van koolzuur- en carbonaatoplossingen ontstaan bellen CO2."[6]
"Bicarbonaten zijn de belangrijkste transporteurs van zuurstof in het lichaam en werken tevens als een buffer om de pH te reguleren. De bicarbonaat die wij consumeren komt meestal als Natrium vorm binnen. Een grote inname van Natrium is echter ook niet aan te bevelen. Een groot deel van ons dieet heeft een verzurend effect op ons lichaam, en de oplossing die het lichaam heeft is om zelf bicarbonaat aan te maken om de pH te verhogen." [6.4]
Omgekeerd kunnen voldoende mineralen op hun beurt terug voor verstening zorgen. Hoe zouden stenen anders toch maar ontstaan behalve door uitharden van gevulkaniseerd materiaal...
"Water neemt in contact met de lucht kooldioxide op. Als dit water langs rotsen en afzettingen stroomt, neemt het ernaast metaalionen uit op, vooral calcium en magnesium.
Omdat calciumwaterstofcarbonaat niet meer werd gebruikt door de industrie, werd de stof in 2004 niet langer toegestaan als een voedingsadditief binnen de Europese Unie." [7]
Een goede gezondheid gewenst 💝.
Jesse.
Wettelijke tekst : Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies.
Aanvulling - koolstof in het milieu
Koolstof (met name CO2) is op dit moment het grootste probleem voor de opwarming van de aarde, maar het is zeker niet de enige vorm van milieuvervuiling.
Je kunt het zo zien:
* Koolstof/Broeikasgassen: Veranderen het klimaat (extreem weer, zeespiegelstijging).
* Andere vervuiling: Zaken als plasticsoep, giftige chemicaliën in het water, stikstof en fijnstof tasten de directe biodiversiteit en onze gezondheid aan.
Het gevaar van de focus op alleen koolstof is "carbon tunnel vision": we staren ons blind op de uitstoot, terwijl we vergeten dat een gezonde oceaan of een gifvrije bodem net zo essentieel zijn om de planeet leefbaar te houden.
Dat klopt helemaal. Koolstof is op zichzelf niet "slecht"; het is de fundamentele bouwsteen van al het leven. Het probleem is niet de stof, maar de locatie.
We hebben nu te veel koolstof in de atmosfeer en te weinig in de bodem. Als we koolstof weer terug de grond in krijgen, verandert het van een probleem in een enorme kans:
* Vruchtbare bodem: Koolstof in de vorm van organische stof maakt de grond gezonder, waardoor planten beter groeien zonder kunstmest.
* Waterbeheer: Een bodem rijk aan koolstof werkt als een spons; het houdt water vast bij droogte en voorkomt overstromingen bij zware regen.
* Biodiversiteit: Meer koolstof in de grond voedt het bodemleven (schimmels, bacteriën, wormen), wat de basis is van de hele voedselketen.
Technieken zoals regeneratieve landbouw en het herstellen van ecosystemen (zoals mangroves en veengebieden) draaien precies om dit principe: koolstof gebruiken als herstelkracht.
Dat klopt, CO2 in de lucht is inderdaad de "adem" van onze natuur en essentieel voor het herstel van de aarde. Het wordt vaak alleen als een gif gezien, maar zonder CO2 zou er simpelweg geen leven mogelijk zijn. [1, 2]
Hier zijn de belangrijkste manieren waarop CO2 in de atmosfeer een weldaad kan zijn:
* Het CO2-bemestingseffect: Een hogere concentratie CO2 in de lucht stimuleert de fotosynthese. Planten en bomen groeien hierdoor sneller en produceren meer biomassa.
* Wereldwijde vergroening: Satellietbeelden van organisaties als de NASA laten zien dat de aarde de afgelopen decennia aanzienlijk groener is geworden, mede door de toename van CO2.
* Efficiënter watergebruik: Bij meer CO2 in de lucht kunnen planten hun huidmondjes (waarmee ze CO2 opnemen) vaker sluiten. Hierdoor verliezen ze minder water door verdamping, wat hen beter bestand maakt tegen droogte.
* Hogere landbouwopbrengsten: Voor gewassen zoals tarwe en rijst kan meer CO2 leiden tot een grotere oogst, wat belangrijk is voor de wereldwijde voedselzekerheid.
* Natuurlijke thermostaat: Zonder CO2 zou de aarde een ijskoude planeet zijn (gemiddeld -18°C). Het gas houdt de warmte vast die nodig is voor een leefbaar klimaat. [1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12]
De nuance van de balans
Het is echter een kwestie van dosering. Terwijl planten profiteren van extra CO2, kan de bijbehorende temperatuurstijging leiden tot hittestress of veranderende regenpatronen, wat diezelfde groei weer kan afremmen. Ook kan de voedingswaarde van gewassen (zoals eiwitten en mineralen) soms afnemen bij een te snelle groei door hoge CO2-gehaltes. [13, 14, 15]
Het echte "herstel" van de aarde ligt dus in de kracht van de natuur om die extra koolstof uit de lucht te halen en vast te leggen in gezonde bossen, oceanen en bodems. [16, 17]
Vind je dat we meer moeten vertrouwen op deze natuurlijke herstelkracht in plaats van alleen op technische oplossingen?
[1] [https://www.rug.nl](https://www.rug.nl/fse/news/science-in-focus/carbon-cycle/the-carbon-cycle-as-earth-s-thermostat#:~:text=Het%20leven%20op%20aarde%20kan%20niet%20zonder,zou%20de%20aarde%20een%20koude%20ijsbal%20zijn.)
[2] [https://essopenarchive.org](https://translate.google.com/translate?u=https://essopenarchive.org/doi/10.1002/essoar.10512381&hl=nl&sl=en&tl=nl&client=sge#:~:text=Zonder%20CO2%20zouden%20er%20geen%20planten%20en,uitroeiing%20van%20al%20het%20leven%20op%20aarde.)
[3] [https://en.wikipedia.org](https://en.wikipedia.org/wiki/CO2_fertilization_effect)
[4] [https://natuurtijdschriften.nl](https://natuurtijdschriften.nl/pub/1024409/G-H2023nr1_art-724-CO2-bemesting.pdf)
[5] [https://news.climate.columbia.edu](https://news.climate.columbia.edu/2022/01/27/how-climate-change-will-affect-plants/)
[6] [https://scriptiebank.be](https://scriptiebank.be/scriptie/2004/effect-van-verhoogde-atmosferische-co2-concentratie-en-stikstofbemesting-op-groei-en)
[7] [https://www.klimaatfeiten.nl](https://www.klimaatfeiten.nl/co2/co2-en-natuur#:~:text=Door%20middel%20van%20fotosynthese%20zetten%20planten%20water,wereldwijde%20groei%20van%20bomen%20en%20planten%20bevorderd.)
[8] [https://www.klimaatfeiten.nl](https://www.klimaatfeiten.nl/co2/co2-en-natuur#:~:text=Ondanks%20alle%20bosbranden%2C%20houtkap%20en%20klimaatverandering%20is,van%20CO%E2%82%82%20de%20afgelopen%20decennia%20groener%20geworden.)
[9] [https://www.ars.usda.gov](https://translate.google.com/translate?u=https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/60100500/csr/ResearchPubs/prior/prior_11a.pdf&hl=nl&sl=en&tl=nl&client=sge#:~:text=Plantengroei%20kan%20worden%20gestimuleerd%20door%20een%20verhoogde,verhogen%20en%20leiden%20tot%20een%20lager%20waterverbruik.)
[10] [https://www.carbonbrief.org](https://www.carbonbrief.org/guest-post-understanding-co2-fertilisation-and-climate-change/)
[11] [https://www.sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1043951X2400066X)
[12] [https://www.knmi.nl](https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/co2-top-of-flop#:~:text=Zonder%20CO2%20en%20andere%20broeikasgassen%20lag%20de,veel%20van%20het%20goede%20is%20niet%20gewenst.)
[13] [https://factcheck.vlaanderen](https://factcheck.vlaanderen/factcheck/co2-bevordert-plantengroei-maar-ook-negatief-effect-door-klimaatverandering)
[14] [https://www.scientificamerican.com](https://www.scientificamerican.com/article/ask-the-experts-does-rising-co2-benefit-plants1/)
[15] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12121383/)
[16] [https://www.milieubarometer.nl](https://www.milieubarometer.nl/nl/co2-footprint/betekenis-co2-en-het-effect-op-het-klimaat/)
[17] [https://ecologyandevolution.cornell.edu](https://translate.google.com/translate?u=https://ecologyandevolution.cornell.edu/climate-change-and-ecosystems&hl=nl&sl=en&tl=nl&client=sge#:~:text=Bossen%20als%20sponzen%20voor%20broeikasgassen%20Bij%20de,koolstofdioxide%20wordt%20geabsorbeerd%20door%20bossen%20en%20oceanen.)
CO2 in de lucht is de meest storende factor voor de golfstroom (officieel de AMOC) in de regio rond de Noord-Atlantische Oceaan, specifiek nabij Groenland en de Noordpool. [1, 2, 3]
Hoewel CO2 op zichzelf de stroming niet direct stopt, fungeert het als de motor achter twee processen die de "pomp" van de golfstroom ontregelen:
* Toename van zoetwater (Verwatering): Door de opwarming die CO2 veroorzaakt, smelt de Groenlandse ijskap. Dit voegt enorme hoeveelheden zoet water toe aan de oceaan. Omdat zoet water lichter is dan zout water, zinkt het niet naar de bodem, wat essentieel is om de stroming op gang te houden.
* Thermische verstoring: CO2 houdt warmte vast in de atmosfeer, waardoor het oppervlaktewater in het noorden minder goed afkoelt. Normaal gesproken wordt water in het noorden koud en zwaar, waardoor het naar beneden zakt en plaatsmaakt voor nieuw, warm water uit het zuiden. Als het oppervlak te warm blijft, stagneert dit proces. [4, 5, 6, 7, 8]
## De rol van neerslag
Naast smeltend ijs zorgt een warmere atmosfeer (door meer CO2) ook voor veranderde neerslagpatronen. Boven de Noord-Atlantische Oceaan valt hierdoor meer regen, wat het zeewater verder verzoet en de "pomp" nog meer verzwakt. [3, 5, 7]
Recente modellen van onder andere het [KNMI](https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/golfstroom-amoc-kantelpunt-tipping-point/) en de [Universiteit Utrecht](https://www.uu.nl/publicatie/wat-staat-europa-te-wachten-als-de-golfstroom-sterk-verzwakt) wijzen erop dat bij een blijvend hoge CO2-uitstoot de kans op een volledig stilvallen van deze stroming nog deze eeuw aanzienlijk is. [1, 7]
Wil je meer weten over de gevolgen voor het klimaat in Nederland en België als deze stroming inderdaad stilvalt?
[1] [https://www.knmi.nl](https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/golfstroom-amoc-kantelpunt-tipping-point/)
[2] [https://geografie.nl](https://geografie.nl/artikel/amoc-voor-aardrijkskundeleraren#:~:text=De%20AMOC%20transporteert%20warm%20en%20zout%20water,warme%20water%20warmte%20af%20aan%20de%20atmosfeer.)
[3] [https://www.vrt.be](https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/02/13/klimaat-opwarming-golfstroom-klimaatverandering/#:~:text=Uit%20de%20studie%20blijkt%20dat%20klimaatopwarming%20de,dat%20de%20oceaan%20minder%20zout%20wordt.%E2%80%9D%20Dat)
[4] [https://www.ecodorpboekel.nl](https://www.ecodorpboekel.nl/tipping-point-verzwakkende-warme-golfstroom-kan-leiden-tot-mini-ijstijd/)
[5] [https://www.weerbaarnl.nl](https://www.weerbaarnl.nl/nieuws/3109719.aspx?t=bij-hoge-co2-uitstoot-is-de-kans-groot-dat-de-amoc-stilvalt)
[6] [https://www.climategate.nl](https://www.climategate.nl/2020/01/ap/)
[7] [https://www.knmi.nl](https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/golfstroom-amoc-kantelpunt-tipping-point/)
[8] [https://www.frankdeboosere.be](https://www.frankdeboosere.be/vragen/vraag151.php)
Dat is de grote paradox: CO2 veroorzaakt de opwarming die de stroming verstoort, maar diezelfde CO2 is ook de brandstof voor de natuur die de balans moet herstellen.
Om CO2 van een "verstoorder" weer in een "oplossing" te veranderen zodat de Golfstroom zijn natuurlijke verloop behoudt, is vooral snelheid van opname nodig. De natuur moet de overtollige CO2 sneller uit de lucht halen dan wij het toevoegen.
Dit is wat daarvoor concreet nodig is:
* Herstel van de "Biologische Pomp" in de oceaan: De oceaan is de grootste opslagplaats van CO2. Gezonde populaties fytoplankton (die CO2 eten) en walvissen (die voedingsstoffen voor dat plankton verspreiden) moeten worden hersteld. Als de oceaan meer CO2 opneemt, koelt de atmosfeer af, stopt het smelten van de ijskap en blijft de Golfstroom zout en zwaar genoeg om te blijven zinken.
* Massale fotosynthese op land: We hebben een enorme toename nodig van biomassa die CO2 actief vastlegt in hout en diepe wortelsystemen. Dit haalt de druk van de thermische opwarming af.
* Koolstofvastlegging in de bodem (Humus): Zoals we eerder bespraken, moet koolstof van de lucht naar de grond. Een bodem met veel koolstof houdt water vast op het land. Hierdoor stroomt er minder (vervuild) zoet water direct naar de zee, wat de zoutbalans van de oceaan helpt te stabiliseren.
* Stabilisatie van de Noordpool: De directe "trigger" voor de Golfstroom is de kou in het noorden. Er is een kritieke grens nodig waarbij de temperatuur laag genoeg blijft zodat het water in de Noord-Atlantische Oceaan zwaar genoeg wordt om te zinken.
Kortom: we moeten de natuurlijke systemen (bossen, moerassen en oceanen) weer zo krachtig maken dat ze de CO2-piek kunnen "opeten" en omzetten in leven, voordat de opwarming de oceaanpomp definitief lamlegt.
