Jesse Versteghen

Nature is all you need. 💙 Duik binnen in de wereld van jouw eigen natuur. 💙 Levend schrijven, om ook jouw gezondheid te ondersteunen. 💙 Heb jezelf lief. Ook jij bent dat waard. 💙 (Angst regeert over jou. "Laat je niet gek maken.")

EBV of gewoon immuniteit genoemd?

ℹ klik ook op de links          🔊..langer..


Er wordt steeds breder ondersteund door de moderne wetenschap, dat het Epstein-Barr-virus eigenlijk een systeem is welk hoort bij de werking van het lichaam van een mens of dier, welk pas zichtbaar wordt als immuniteit of weerstand afzwakt. 


"In de populatie van 30 jaar en ouder stelden de onderzoekers officieel vast dat de seroprevalentie (de aanwezigheid van antistoffen in het bloed) van het Epstein-Barr virus exact 98% bedroeg. 

Het deel van die 2% gaat wel "besmet" geraakt geweest zijn, maar dat het afweersysteem dit zo effectief onderdrukt dat het aantal antistoffen in het bloed onder de detectiegrens van standaard laboratoriumtests zakt. Ze worden dan administratief als "nooit besmet" gecategoriseerd, terwijl het virus wel latent aanwezig is.
Immunologische studies tonen aan dat bij een heel klein percentage gezonde ouderen de concentratie van deze specifieke antistoffen na decennia zo ver daalt, dat ze onder de detectiegrens van standaard ELISA-laboratoriumtests (de afkapwaarde) zakken. Ze testen dan 'negatief', terwijl het virus nog steeds latent in hun B-cellen slaapt.

Onderzoek naar immunologische eigenschappen van levenslang seronegatieve volwassenen, zoals gepubliceerd in PubMed / National Institutes of Health, laat zien dat seronegatieve individuen vaak een significant hogere activiteit en productie hebben van specifieke cytokines (zoals IFN-alpha en IL-6) en monocyten. Hun aangeboren en cellulaire afweersysteem onderdrukt het virus zo snel en effectief, dat het lichaam het nooit nodig heeft gevonden om een grootschalige (en meetbare) antistoffen-fabriek op te starten.

In klinische studies naar misleidende virusinfecties, zoals recent beschreven in ScienceDirect, komt het voor dat patiënten volledig seronegatief testen op EBV (geen antistoffen), maar dat er via een PCR-test in het speeksel of in weefselmonsters wél actief viraal DNA wordt aangetroffen (viral shedding). Het virus zit er dus wel, maar het bloedonderzoek ziet het simpelweg over het hoofd."


"Rol van de afweer: Een gezond immuunsysteem houdt het probleemloos levenslang onder controle, waardoor je er niets van merkt.

Reactivatie bij verzwakking: 

Pas wanneer het immuunsysteem tijdelijk of langdurig onder zware druk staat, bijvoorbeeld door extreme chronische stress, ernstige ziekte, immuunonderdrukkende medicatie of veroudering, kan het virus reactiveren. 

Een "oplaaiing" is dan dus wel het gevolg zijn van een verminderde weerstand."


"Het wordt pas weer "zichtbaar" of klinisch relevant wanneer de balans in het lichaam verschuift. Dit proces heet reactivatie. 

Dit gebeurt wanneer de immuniteit of weerstand afzwakt door:

Chronische stress
Stresshormonen zoals cortisol onderdrukken de werking van T-cellen, waardoor de controle op het virus verslapt.

Veroudering (Immunosenescentie): 
Naarmate we ouder worden, veroudert ons immuunsysteem en verliest het de scherpe controle over latente virussen.

Bijvoorbeeld na een andere infectie (zoals COVID-19 of griep) of bij het gebruik van immuunonderdrukkers."



"Wetenschappers spreken tegenwoordig over het menselijk viroom:

de collectie van biljoenen virussen die permanent in en op ons lichaam leven. 

Net zoals we een microbieel systeem in onze darmen hebben (het microbioom) dat ons helpt met de vertering, of het verdedigende huidbioom, is elk lichaamsdeel dat in contact staat met de buitenwereld voorzien van een eigen unieke samenstelling van bacteriën, schimmels en virussen, om het lichaam te beschermen en processen te ondersteunen;
bevestigen evolutionaire biologen dat latente virussen zoals EBV ons immuunsysteem constant "alert" en getraind houden. 

Zolang je gezond bent, profiteert je afweersysteem van die constante, zachte training. Het wordt pas zichtbaar als de gastheer verzwakt."



Het viroom is de signaalgever welk laat weten of een lichaam (en/of geest) wel of niet zwakker of sterker aan het worden is.


Een lichaam is een heel intelligent systeem dat in oorsprong maar 1 doel heeft :

Zijn gastheer zo goed mogelijk te beschermen en daartoe alle instrumenten geven om daarin te ondersteunen.

Help het zelfgenezend vermogen van je lichaam.
Ondersteun jouw lichaam zo goed mogelijk.
Luister tijdig naar jouw lichaam.

Jouw lichaam heeft jou al heel veel gegeven. Probeer het zo snel mogelijk en zo lang mogelijk in stand te houden.

Doe niemand kwaad. Ook jouzelf niet 🙏


Een goede gezondheid gewenst 💝.

Jesse.











Wettelijke tekst : Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor "professioneel" medisch advies. Geschreven deels met behulp van de AI Google zoekfunctie 2024 adhv mijn noodzakelijke performante vraagstelling en editorswerk.



Bronvermelding:




[1] (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29355820/)

[1] [https://www.cdc.gov](https://www.cdc.gov/epstein-barr/php/laboratories/index.html)
[2] [https://brownmedpedsresidency.org](https://brownmedpedsresidency.org/ebv-testing-making-sense-of-serology/)
[3] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8627079/)
[4] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8627079/)
[5] [https://www.sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214250924000775)

[1] (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8627079/)

 [1] (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214250924000775)


 [1] (https://www.ntvg.nl/artikelen/een-epstein-barr-virusinfectie-met-ernstige-gevolgen
[2] (https://orthofyto.com/publicaties/of-focus/het-epstein-barr-virus-hoe-houden-we-de-klachten-onder-controle/), [3] (https://www.allesoverkanker.be/kanker-voorkomen/virussenbacterien-en-kanker/epstein-barr-virus-ebv)




[1] [https://www.cell.com](https://www.cell.com/immunity/fulltext/S1074-7613%2815%2900183-1)
[2] [https://www.nature.com](https://www.nature.com/articles/s41586-026-10288-y)
[3] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3243940/)
[4] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7118798/)
[5] [https://www.mdpi.com](https://www.mdpi.com/1422-0067/25/17/9184)
[6] [https://me-cvsvereniging.nl](https://me-cvsvereniging.nl/nieuwsbericht/wetenschap-onderzoek/mogelijke-biomarker-me-cvs-na-acute-ebv/)
[7] [https://aidiagme.com](https://aidiagme.com/nl/medical-news/ebv-reactivation-covid-blood-test/)
[8] [https://www.modernatx.com](https://www.modernatx.com/media-center/all-media/blogs/world-immunization-week-taming-latent-viruses-for-longer-lives)
[9] [https://majms.alkafeel.edu.iq](https://majms.alkafeel.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=1098&context=journal)
[10] [https://uomustansiriyah.edu.iq](https://uomustansiriyah.edu.iq/media/lectures/6/6_2017_10_03!05_50_18_PM.pdf)







Nee, een infectie met het Epstein-Barr-virus (EBV) of de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt (Borrelia burgdorferi), is op zichzelf geen uiting van een verlaagde immuniteit. Vrijwel iedereen met een kerngezond afweersysteem kan met deze ziekteverwekkers besmet raken. 
Wel is er een sterke en complexe wisselwerking tussen deze infecties en het immuunsysteem, waarbij ze de afweer kunnen beïnvloeden en manipuleren. 

Stichting Tekenbeetziekten
 +1
Epstein-Barr-virus (EBV) en het immuunsysteem
EBV is het virus dat onder andere klierkoorts (de ziekte van Pfeiffer) veroorzaakt. 

Alles over kanker
Levenslang sluimeren: Na een eerste infectie verdwijnt EBV nooit meer uit het lichaam. Het nestelt zich latent (inactief) in de B-lymfocyten (een type witte bloedcel). 

OrthoFyto
 +1
Rol van de afweer: Een gezond immuunsysteem houdt dit virus probleemloos levenslang onder controle, waardoor je er niets van merkt. 

Alles over kanker
 +1
Reactivatie bij verzwakking: Pas wanneer het immuunsysteem tijdelijk of langdurig onder zware druk staat — bijvoorbeeld door extreme chronische stress, ernstige ziekte, immuunonderdrukkende medicatie of veroudering — kan het virus reactiveren. Een oplaaiing van EBV kan dus wel het gevolg zijn van een verminderde weerstand, maar de initiële besmetting niet. 

NTVG
 +2
De ziekte van Lyme en het immuunsysteem
De ziekte van Lyme ontstaat na een beet van een teek die besmet is met de Borrelia-bacterie. 

Ebpracticenet
Actieve manipulatie: In tegenstelling tot een passieve uiting van een zwakke afweer, is de Borrelia-bacterie juist een meester in het actief ontwijken en manipuleren van het immuunsysteem. 

Stichting Tekenbeetziekten
Symptomen door afweerreactie: Veel van de chronische klachten bij Lyme ontstaan niet eens door de bacterie zelf, maar door een heftige, ontregelde ontstekingsreactie van je eigen immuunsysteem dat de bacterie probeert te bestrijden. 

Stichting Tekenbeetziekten
De link tussen Lyme en EBV
In de praktijk (en in medisch onderzoek) ziet men vaak dat patiënten met chronische Lyme-klachten ook een actieve EBV-infectie (reactivatie) doormaken. Dit komt doordat de ziekte van Lyme het lichaam en het immuunsysteem zo intens belast en ontregelt, dat het immuunsysteem de controle over het sluimerende EBV-virus tijdelijk verliest. Hierdoor kan EBV weer de kop opsteken en de klachten verergeren.
Heb je zelf te maken met aanhoudende klachten zoals extreme vermoeidheid of gewrichtspijn, of is er onlangs bloedonderzoek bij je gedaan? Als je de specifieke symptomen of testuitslagen deelt, denk ik gericht met je mee over de mogelijke betekenis ervan.
Dit is alleen bedoeld ter informatie. Neem voor medisch advies of een diagnose contact op met een professional. AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Het klopt inderdaad dat de overgrote meerderheid van de wereldbevolking — schattingen liggen wereldwijd tussen de 90% en 95% van de volwassenen — drager is van het Epstein-Barr-virus (EBV). Dat betekent dat er een heel kleine groep mensen is (zo'n 5% tot 10%) die het virus niet bij zich draagt.
Dat deze specifieke groep mensen het virus niet heeft, is biologisch gezien heel interessant. Wetenschappers zien hier over het algemeen drie duidelijke redenen voor:
1. Pure kans en gebrek aan blootstelling (Geografische en sociale isolatie)
EBV is extreem besmettelijk en verspreidt zich voornamelijk via speeksel. Denk aan zoenen, het delen van glazen, bestek of tandenborstels.
Mensen die opgroeien in zeer hygiënische, minder dichtbevolkte omgevingen of die een heel bescheiden sociaal netwerk hebben, lopen simpelweg minder risico om vroeg in hun leven met het speeksel van een drager in contact te komen.
In ontwikkelingslanden is vaak 100% van de kinderen voor hun vierde jaar al besmet. In westerse landen ligt dat percentage bij kinderen lager en vindt besmetting vaak pas in de studententijd plaats. Een deel van de 'virusvrije' groep heeft dus gewoon het "geluk" gehad de juiste besmettingsbronnen mis te lopen.
2. Genetische resistentie (Immunologische onkwetsbaarheid)
Net zoals bij andere virussen (zoals hiv of het coronavirus), bestaat er binnen de menselijke populatie natuurlijke genetische variatie.
Om een cel binnen te dringen, moet een virus zich binden aan specifieke receptoren op de buitenkant van de gastheercel (bij EBV zijn dat bepaalde receptoren op de B-lymfocyten).
Sommige mensen hebben een zeldzame genetische mutatie waardoor deze receptoren net iets anders van vorm zijn of ontbreken. Het virus kan zich dan simpelweg niet aan de cel hechten en sterft af. Deze mensen zijn biologisch gezien immuun voor een infectie.
3. Een uitzonderlijk effectieve 'stille' klaring
Het is mogelijk dat een klein deel van deze groep wél in contact is gekomen met het virus, maar dat hun aangeboren immuunsysteem (de eerste barrière van het lichaam) de indringer zo snel en effectief heeft vernietigd dat het virus nooit de kans heeft gekregen om zich permanent in de B-lymfocyten te nestelen. Bij bloedonderzoek zijn er dan geen antistoffen of sporen van het virus te vinden, waardoor het lijkt alsof ze nooit besmet zijn geraakt.
Kort samengevat
De kleine groep mensen zonder EBV heeft dus geen "zwakker" of "beter" immuunsysteem in algemene zin, maar heeft het virus simpelweg nog nooit ontmoet, óf bezit specifieke genetische eigenschappen waardoor het virus biologisch gezien geen grip op hun cellen kan krijgen.
Ben je benieuwd naar deze percentages omdat je zelf negatief hebt getest op EBV-antistoffen ondanks klachten, of ben je vooral geïnteresseerd in de medische biologie achter dit soort virussen? Dan kan ik je daar gerichte informatie over geven.
Dit is alleen bedoeld ter informatie. Neem voor medisch advies of een diagnose contact op met een professional. AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Nee, dat is een misverstand: er bestaat wereldwijd nog helemaal geen vaccin tegen het Epstein-Barr-virus (EBV). Niemand in ontwikkelingslanden — en ook niemand in Europa of Amerika — is ooit tegen EBV gevaccineerd. 

Gavi, the Vaccine Alliance
Dat vrijwel iedereen in ontwikkelingslanden (en het overgrote deel van de westerse bevolking) dit virus bij zich draagt, komt puur door natuurlijke besmetting. De reden dat er een verschil is tussen ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen heeft te maken met de leeftijd waarop mensen besmet raken, niet met vaccins. 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
Waarom is (bijna) iedereen besmet zónder vaccin?
EBV is een van de meest succesvolle en besmettelijke virussen op aarde. Het verspreidt zich heel makkelijk via speeksel (bijvoorbeeld door hoesten, niezen, zoenen, of het delen van speelgoed en bekers). 

Centers for Disease Control and Prevention | CDC (.gov)
 +2
In ontwikkelingslanden: Hier raken kinderen vrijwel allemaal vóór hun 4e levensjaar op natuurlijke wijze besmet. Dit komt vaak door dichtere behuizing, grotere gezinnen en intensiever sociaal contact op jonge leeftijd. Omdat het immuunsysteem van jonge kinderen heel anders reageert, verloopt deze infectie bijna altijd volledig zonder symptomen. Ze worden dus niet ziek, maar dragen het virus wel de rest van hun leven bij zich.
In ontwikkelde landen (zoals België en Nederland): Door onze hygiënische omstandigheden en andere gezinsstructuren worden veel kinderen beschermd tegen vroege besmetting. Hierdoor verschuift de eerste besmetting vaak naar de tiener- of studententijd. Als je het virus op die leeftijd voor het eerst krijgt, reageert het immuunsysteem veel heftiger en krijg je de bekende ziekte van Pfeiffer (klierkoorts). Maar uiteindelijk raakt ook in het Westen zo'n 90% tot 95% van de volwassenen besmet. 

Facebook
·Gavi, the Vaccine Alliance
 +3
Waarom is er eigenlijk geen EBV-vaccin?
Wetenschappers proberen al tientallen jaren een vaccin te ontwikkelen, maar dat is biologisch gezien extreem ingewikkeld. EBV is een meester in het vermommen; het verandert constant van 'gezicht' (de eiwitten op de buitenkant) afhankelijk van of het actief is of stilletjes slaapt in je cellen. 

Nature
 +1
Omdat recent medisch onderzoek heeft aangetoond dat EBV een grote rol speelt bij het ontstaan van Multiple Sclerose (MS) en bepaalde vormen van kanker, wordt er momenteel (in 2026) wel heel hard gewerkt aan experimentele vaccins, maar deze bevinden zich nog in de testfase. 

Coherent Market Insights
 +2
De reden dat jouw (groot)ouders of die 5% virusvrije mensen het virus niet hebben, is dus niet omdat zij een vaccin hebben gemist, maar omdat zij simpelweg het biologische geluk hebben gehad om nooit in contact te komen met besmet speeksel, óf omdat hun lichaam genetisch gezien ondoordringbaar is voor het virus. 

Centers for Disease Control and Prevention | CDC (.gov)
Dit is alleen bedoeld ter informatie. Neem voor medisch advies of een diagnose contact op met een professional. AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Ah, op die manier. Je vraagt je af of reguliere vaccins (zoals kindervaccumaties of andere prikken) er juist voor gezorgd kunnen hebben dat het Epstein-Barr-virus (EBV) getriggerd (geactiveerd) of zelfs geïnduceerd (veroorzaakt) is.
Dat is een scherpe gedachte, omdat we weten dat vaccins het immuunsysteem aan het werk zetten. Medisch-biologisch gezien moeten we hierbij een heel strikt onderscheid maken tussen het veroorzaken (induceren) en het oplaaien (triggeren/reactiveren) van het virus.
1. Kunnen vaccins EBV introduceren of 'induceren'?
Nee, een vaccin kan geen EBV-infectie veroorzaken of in je lichaam brengen.
EBV is een levend, complex DNA-virus uit de herpesfamilie. Geen enkel regulier vaccin (zoals tegen tetanus, mazelen, polio of COVID-19) bevat dit virus of genetisch materiaal van EBV. Je kunt het virus uitsluitend in je lichaam krijgen door direct contact met het speeksel van iemand die het virus al bij zich draagt. Zonder die specifieke fysieke besmetting is het virus simpelweg niet in het lichaam aanwezig.
2. Kunnen vaccins een sluimerend EBV-virus 'triggeren' (reactiveren)?
Ja, in zeldzame gevallen kan een vaccinatie een tijdelijke trigger zijn voor een oplaaiing (reactivatie) van het virus, mits je het virus al in je lichaam had.
Als je — net als 90-95% van de bevolking — ooit besmet bent geraakt, slaapt het EBV permanent in je B-lymfocyten. Je immuunsysteem (met name de T-cellen) moet continu een beetje energie herverdelen om dat virus onder de duim te houden.
Wanneer je een vaccin krijgt, gebeurt het volgende:
Afleiding van het immuunsysteem: Het vaccin bootsen een acute infectie na (bijvoorbeeld griep of een andere ziekte). Je immuunsysteem schiet meteen in de actiestand om antistoffen tegen die specifieke indringer te maken.
Tijdelijk 'venster': Omdat alle defensieve aandacht en energie opeens naar het vaccin gaan, kan er heel even een soort immunologische 'afleiding' ontstaan. In die korte dip van de lokale bewaking kan het sluimerende EBV-virus heel snel de kans grijpen om wakker te worden en zich te vermenigvuldigen.
Dit fenomeen is in de medische literatuur wel eens beschreven, bijvoorbeeld in zeldzame casussen na een COVID-19-vaccinatie of bij mensen met een fors verzwakte afweer na een orgaantransplantatie.
Maar let op: Elke stressor doet dit
Het is belangrijk om te weten dat dit geen unieke eigenschap is van vaccins. Alles wat het immuunsysteem flink bezighoudt of tijdelijk uit balans brengt, kan precies dezelfde EBV-reactivatie triggeren. Denk aan:
Een flinke griep of verkoudheid.
Een tekenbeet (de ziekte van Lyme), die het immuunsysteem langdurig uitput.
Extreme periodes van emotionele of fysieke stress (door slaaptekort of trauma).
Conclusie
Vaccins hebben het virus dus niet in de mensheid gebracht (dat heeft het virus zelf gedaan door zijn enorme besmettelijkheid via speeksel). Wel kan een vaccinatie, net als een gewone griep of een periode van hevige stress, bij een handjevol mensen de druppel zijn die ervoor zorgt dat het reeds aanwezige virus tijdelijk actiever wordt.
Leg je deze link omdat je bijvoorbeeld merkte dat je na een specifieke vaccinatie of ziekte plotseling langdurig vermoeid raakte (Pfeiffer-achtige klachten)? Als je wilt, kunnen we kijken naar hoe zo'n reactivatie medisch wordt vastgesteld.
Dit is alleen bedoeld ter informatie. Neem voor medisch advies of een diagnose contact op met een professional. AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Stel je vraag



AI-modusreactie is klaarStel een vraag over 







UEFA Champions League 2026

AI-modus
Alle
Afbeeldingen
Video's
Nieuws
Producten
Boeken
Financieel
Om te beginnen is het belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen de twee aandoeningen die je noemt, aangezien de verspreidingscijfers enorm verschillen: 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
 +1
Epstein-Barr virus (EBV): Ja, de stelling klopt bijna voor EBV. Wereldwijd is meer dan 90% tot 95% van de volwassen bevolking drager van dit virus. Het virus blijft na een besmetting (zoals klierkoorts) latent en levenslang in het lichaam aanwezig.
Ziekte van Lyme: Nee, voor Lyme klopt dit cijfer absoluut niet. Uit grootschalig internationaal onderzoek blijkt dat ongeveer 14% tot 14,5% van de wereldbevolking antistoffen tegen de Lyme-bacterie (Borrelia burgdorferi) heeft. Hoewel het in specifieke risicogroepen of regio's (zoals Centraal-Europa) hoger kan liggen, is het overgrote deel van de mensheid niet besmet. 

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu | RIVM
 +1
Omdat de stelling van "98% besmetting" historisch en medisch gezien alleen min of meer opgaat voor het Epstein-Barr virus (EBV), focussen we ons hieronder op de vraag: Waarom blijft die resterende 2% tot 5% van de volwassenen levenslang dansen ontspringen en wordt dit virusvrij oud?
Hier zijn alle mogelijke argumenten en verklaringen, inclusief de geschiedkundige context:
1. Geschiedkundige en sociologische argumenten (Hygiëne & Demografie)
De verschuiving van de besmettingsleeftijd: Historisch gezien (en vandaag de dag nog steeds in ontwikkelingslanden) raakte bijna 100% van de kinderen al op zeer jonge leeftijd besmet met EBV via speeksel (bijvoorbeeld via gedeeld speelgoed of bestek). In moderne, westerse samenlevingen met een hoge hygiënestandaard en kleinere gezinnen is die vroege besmetting gekrompen. 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
 +4
Isolatie en gezinssamenstelling: Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat mensen die opgroeien in zeer kleine gezinnen, in welvarende buurten, of die als kind niet naar de crèche gingen, een significant grotere kans hebben om op volwassen leeftijd nog EBV-negatief te zijn. Sommigen van hen behouden die isolatie (bewust of onbewust) hun hele leven. 
De COVID-19-knik: Recente geschiedenis (de pandemie vanaf 2020) heeft door social distancing, mondmaskers en extreme handhygiëne de transmissie van virussen die via speeksel en druppels overdragen (waaronder EBV) jarenlang drastisch onderdrukt. Dit heeft een cohort jonge mensen opgeleverd dat statistisch gezien later of minder met het virus in contact is gekomen. 
2. Genetische en immunologische argumenten
Genetische resistentie (HLA-varianten): Net zoals sommige mensen genetisch immuun zijn voor hiv (door de CCR5-delta 32-mutatie) of nooit COVID-19 krijgen, zijn er specifieke variaties in het menselijk afweersysteem (zoals het HLA-complex, Human Leukocyte Antigen) die ervoor zorgen dat de receptoren op de B-cellen (de doelwitcellen van EBV) het virus simpelweg niet binnenlaten of dat T-cellen het virus direct vernietigen voordat het een chronische infectie kan opbouwen.
Een hyper-efficiënt aangeboren immuunsysteem: De 2% kan beschikken over een uitzonderlijk sterke innate immunity (aangeboren afweer) in de slijmvliezen van de mond- en keelholte, waardoor het virus bij een poging tot besmetting direct wordt geneutraliseerd aan de voordeur. 

The Independent
 +2
3. Gedragsmatige en epidemiologische argumenten
Intiem gedrag en selectiviteit: Aangezien EBV in de volksmond de "kissing disease" heet en voornamelijk via diep speekselcontact (zoals zoenen) wordt overgedragen, spelen individuele levenskeuzes een rol. Mensen die monogaam zijn met een partner die (toevallig) ook EBV-negatief is, of mensen die gedurende hun leven zeer weinig intieme contacten hebben, verkleinen de statistische kans op transmissie naar nagenoeg nul.
Statistische "lucky bastards": Soms is het pure kansberekening. Zelfs bij een virus dat overal aanwezig is, is er altijd een statistische afwijking aan het einde van de bell-curve: mensen die simpelweg nooit uit het glas van een besmet persoon hebben gedronken of nooit intiem blootgesteld zijn aan iemand die op dat moment het virus actief aan het uitscheiden was. 
4. Methodologische argumenten (Meetfouten)
Seronegatieve dragers: Het is mogelijk dat een deel van die 2% wel besmet is geraakt, maar dat hun afweersysteem het virus zo effectief onderdrukt dat het aantal antistoffen in het bloed onder de detectiegrens van standaard laboratoriumtests zakt. Ze worden dan administratief als "nooit besmet" gecategoriseerd, terwijl het virus wel latent aanwezig is.
Als je dieper wilt ingaan op hoe dit werkt, laat me gerust weten of je benieuwd bent naar hoe de Borrelia-bacterie (Lyme) zich in het lichaam gedraagt of dat we de genetische immuniteit tegen virussen verder moeten uitpluizen. 
Dit is alleen bedoeld ter informatie. Neem voor medisch advies of een diagnose contact op met een professional. AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Ja, er zijn officiële, peer-reviewed onderzoeksdocumenten waarin specifiek een percentage van 98% (of zeer dicht daarbij) naar voren komt, maar dit geldt uitsluitend voor het Epstein-Barr virus (EBV) en specifiek binnen bepaalde onderzochte volwassen populaties.
Voor de ziekte van Lyme zul je zo'n percentage in de medische literatuur voor een algemene bevolking nooit vinden.
Enkele officiële wetenschappelijke publicaties waarin dit specifieke percentage rond EBV wordt genoemd of aangetoond:
1. De Finse 'Health 2000' en 'Health 2011' cohorten
Een van de meest geciteerde grootschalige populatiestudies die exact op dit getal uitkomt, is een Fins bevolkingsonderzoek gepubliceerd in PubMed / National Institutes of Health (NIH):
Het onderzoek: Association of cytomegalovirus and Epstein-Barr virus with cognitive decline in adults.
De data: Dit onderzoek maakte gebruik van de Finse Health 2000 Survey, een brede, representatieve steekproef van de volwassen Finse bevolking (meer dan 7.000 deelnemers). 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
Het resultaat: In de populatie van 30 jaar en ouder stelden de onderzoekers officieel vast dat de seroprevalentie (de aanwezigheid van antistoffen in het bloed) van het Epstein-Barr virus exact 98% bedroeg. 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
2. Controle- en referentiegroepen in immunologische studies
In medische case-control studies (waarbij zieke mensen met gezonde mensen worden vergeleken) duikt de 98% ook regelmatig op bij de gezonde volwassen controlegroep:
Het onderzoek: Epstein-Barr Virus (EBV) Prevalence and the Risk of Reactivation in Rheumatoid Arthritis via The Open Rheumatology Journal.
Het resultaat: Bij het screenen van gezonde volwassenen om als nulmeting (controle) te dienen voor reuma-patiënten, bleek 98% van de gezonde personen seropositief te zijn voor IgG-antistoffen tegen EBV. 
3. Internationale populatiestudies (95% tot >96%+)
Hoewel veel algemene tekstboeken het houden op "meer dan 90% of 95%", laten officiële onderzoeken in specifieke regio's of bij stijgende leeftijd vaak zien dat het getal richting de 98% kruipt: 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
 +1
Midden-Oosten (Qatar & Jordanië): In een officiële studie gepubliceerd in PLOS ONE (Prevalence and molecular profiling of Epstein Barr virus) werd vastgesteld dat EBV meer dan 95% tot 96,5% van de bevolking treft, waarbij het percentage oploopt naarmate de geteste groep ouder is.
Verenigd Koninkrijk: Data uit grootschalige biobanken (zoals de UK Biobank) tonen aan dat hoewel het gemiddelde over alle leeftijden (inclusief kinderen) rond de 85% ligt, de curve bij volwassenen boven de 40 jaar nagenoeg verzadigt richting de 97-98%. 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
 +3
Waarom zie je die 98% nooit bij Lyme?
Als je een document ziet waarin gesproken wordt over "98% besmetting met Lyme", dan betreft dit geen officiële bevolkingsstudie, maar hoogstwaarschijnlijk:
Een document uit een extreem specifieke subgroep (bijvoorbeeld: "98% van de boswachters in een specifiek hoog-risicogebied in Centraal-Europa die minstens 10 tekenbeten per jaar krijgen...").
Een alternatief-medische hypothese (sommige therapeuten claimen dat 'iedereen' Lyme heeft in een latente vorm, maar dit wordt door de reguliere wetenschap en serologische bloedtesten wereldwijd, die op 14% steken, volledig weerlegd).
Als je wilt, kan ik helpen met het opzoeken van specifieke Lyme-prevalentiestudies in Europa of kijken hoe laboratoriumtests precies bepalen of iemand bij die 98% hoort.
AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Dit specifieke fenomeen – waarbij iemand wél besmet is met een virus, maar geen detecteerbare antistoffen in het bloed heeft – staat in de medische literatuur bekend onder termen als seronegatieve latente infectie, occulte infectie of seronegatieve dragers.
Er zijn verschillende officiële wetenschappelijke bronnen en mechanismen die verklaren waarom een deel van die 'virusvrije' 2% eigenlijk stiekem wél besmet is:
1. De CDC-richtlijnen over zeldzame seronegatieve gevallen
Zelfs officiële instanties zoals de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) erkennen dat laboratoriumtesten niet waterdicht zijn bij actieve of latente infecties. 

Centers for Disease Control and Prevention | CDC (.gov)
De bron: De CDC pagina over EBV laboratoriumtesten stelt letterlijk: "In rare cases, people with active EBV infections may not have detectable EBV-specific antibodies." Dit betekent dat het immuunsysteem om wat voor reden dan ook (soms tijdelijk) stopt met het aanmaken van meetbare antistoffen, hoewel het virus aanwezig is. 

Centers for Disease Control and Prevention | CDC (.gov)
2. Afname van antistoffen na tientallen jaren (Waning Immunity)
Wanneer artsen testen op een 'verleden' infectie met EBV, zoeken ze naar EBNA-IgG (antistoffen tegen het nucleaire antigen van het virus). Deze antistoffen horen levenslang in het bloed te blijven.
Het fenomeen: Immunologische studies tonen aan dat bij een heel klein percentage gezonde ouderen de concentratie van deze specifieke antistoffen na decennia zo ver daalt, dat ze onder de detectiegrens van standaard ELISA-laboratoriumtests (de afkapwaarde) zakken. Ze testen dan 'negatief', terwijl het virus nog steeds latent in hun B-cellen slaapt.
3. T-cel dominantie (Cellulaire immuniteit versus humorale immuniteit)
Niet iedereen bestrijdt virussen op dezelfde manier. Sommige mensen hebben een afweersysteem dat extreem leunt op T-cellen (cellulaire afweer) in plaats van B-cellen en antistoffen (humorale afweer).
Wetenschappelijke inzichten: Onderzoek naar immunologische eigenschappen van levenslang seronegatieve volwassenen, zoals gepubliceerd in PubMed / National Institutes of Health, laat zien dat seronegatieve individuen vaak een significant hogere activiteit en productie hebben van specifieke cytokines (zoals IFN-alpha en IL-6) en monocyten. Hun aangeboren en cellulaire afweersysteem onderdrukt het virus zo snel en effectief, dat het lichaam het nooit nodig heeft gevonden om een grootschalige (en meetbare) antistoffen-fabriek op te starten. 

National Institutes of Health (NIH) | (.gov)
4. Bewijs via EBV-DNA (PCR-testen)
Het ultieme bewijs voor dit fenomeen komt uit studies waarin 'seronegatieve' mensen niet via hun bloed (antistoffen), maar via een PCR-test (EBV-DNA) worden onderzocht.
De casuïstiek: In klinische studies naar misleidende virusinfecties, zoals recent beschreven in ScienceDirect, komt het voor dat patiënten volledig seronegatief testen op EBV (geen antistoffen), maar dat er via een PCR-test in het speeksel of in weefselmonsters wél actief viraal DNA wordt aangetroffen (viral shedding). Het virus zit er dus wel, maar het bloedonderzoek ziet het simpelweg over het hoofd. 

ScienceDirect.com
Samengevat
Die resterende 2% tot 5% is dus deels een administratieve illusie: de standaardtests die we in ziekenhuizen gebruiken kijken alleen naar antistoffen. Als je bij die 2% een diepe weefselbiopsie of een ultragevoelige PCR-test zou doen, zal een deel daarvan alsnog positief blijken te zijn voor het virus. 

Centers for Disease Control and Prevention | CDC (.gov)
 +1
Als je het interessant vindt, kan ik opzoeken hoe deze seronegatieve status zich verhoudt tot auto-immuunziekten (zoals MS, waar EBV een grote rol bij speelt), of hoe dit specifiek bij tekenbeetinfecties (Lyme) werkt.
AI-reacties kunnen fouten bevatten. Meer informatie




Stel je vraag



AI-modusreactie is klaar
Stel een vraag over All items removed from input context.






Ja, de concepten van het menselijk viroom en de evolutionaire voordelen van latente herpesvirussen (zoals EBV) zijn uitgebreid onderzocht en gedocumenteerd in toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften.
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste publicaties en doorbraken die deze visie ondersteunen, gegroepeerd per thema:
## 1. Het concept van het menselijk viroom en immuniteitsmodulatie
Het inzicht dat ons lichaam permanent biljoenen virussen herbergt die onze immuniteit mede vormgeven, staat centraal in dit toonaangevende overzichtswerk:

* Publicatie: [The Virome in Host Health and Disease: Immunity](https://www.cell.com/immunity/fulltext/S1074-7613%2815%2900183-1) (gepubliceerd in het top-tijdschrift Immunity / Cell Press). [1] 
* Kerninzicht: Dit artikel beschrijft hoe het menselijk viroom niet louter passief aanwezig is, maar actief de 'basistoestand' van ons immuunsysteem moduleert. De auteurs tonen aan dat de aanwezigheid van specifieke virussen de aard van opvolgende immuunreacties kan veranderen, bijvoorbeeld door het immuunsysteem te shiften naar een effectievere respons. [1] 
* Aanvullend recent onderzoek: In een grootschalige studie in Nature ([The DNA virome varies with human genes and environments](https://www.nature.com/articles/s41586-026-10288-y)) wordt blootgelegd hoe ons DNA en onze omgeving bepalen welke latente virussen we bij ons dragen en hoe deze interageren met onze gezondheid. [2] 

## 2. Waarom latente herpesvirussen de gastheer kunnen beschermen (Symbiose)
Het idee dat virussen zoals EBV ons immuunsysteem "alert" houden door een milde, constante training, komt voort uit baanbrekend immunologisch onderzoek:

* Publicatie: [Immune Modulation During Latent Herpesvirus Infection](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3243940/) (gepubliceerd via National Institutes of Health (NIH)). [3] 
* Kerninzicht: Deze publicatie legt uit dat hoewel latente herpesvirussen soms schade kunnen aanrichten bij reactivatie, de consequenties van latentie zeker niet altijd negatief zijn. Wetenschappelijk bewijs suggereert dat herpesvirus-latentie kan resulteren in significante bescherming tegen secundaire (andere) infecties en allergische reacties op latere leeftijd. Omdat de overgrote meerderheid van de gezonde mensen meerdere latente herpesvirussen met zich meedraagt, vormt dit een constante prikkel voor onze afweer. [3] 
* Ondersteunende literatuur: In [Latent viral infections of the nervous system: Role of the host immune response](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7118798/) wordt expliciet gesproken over een "onverwachte symbiose". De auteurs beschrijven dat de constante aanwezigheid van het virus het immuunsysteem dwingt om waakzaam te blijven, wat tegelijkertijd bescherming biedt tegen andere bacteriële invasies. [4] 

## 3. EBV als latent systeem dat ontwaakt bij verminderde weerstand
Het specifieke mechanisme waarbij EBV zich schuilhoudt in de B-cellen en pas reactiveert als de controle verslapt, is klinische basiskennis die recent extra aandacht heeft gekregen door post-virale syndromen:

* Publicatie: [Applications of Biological Therapy for Latent Infections: Benefits and Risks](https://www.mdpi.com/1422-0067/25/17/9184) (gepubliceerd in International Journal of Molecular Sciences).
* Kerninzicht: Dit onderzoek legt uit dat bij gezonde individuen het cellulaire immuunsysteem (met name de T-cellen) virale reactivatie feilloos voorkomt. Echter, zodra iemand immunocompromised raakt (door stress, ziekte of medicatie), faalt deze controle en treden er symptomen op.
* De link met Long Covid / ME-CVS: Recente klinische updates (zoals beschreven door de [ME-CVS Vereniging](https://me-cvsvereniging.nl/nieuwsbericht/wetenschap-onderzoek/mogelijke-biomarker-me-cvs-na-acute-ebv/)) en immunologische analyses rondom post-virale klachten ([EBV-reactivering na COVID](https://aidiagme.com/nl/medical-news/ebv-reactivation-covid-blood-test/)) tonen aan dat een zware infectie zoals COVID-19 het immuunsysteem zodanig kan afleiden of verzwakken, dat het latente "sub-systeem" van EBV de kans grijpt om te reactiveren, wat leidt tot chronische uitputting. [5, 6, 7] 

## Samengevat in de wetenschap
Het wordt in de microbiologie niet langer gezien als "mens versus virus", maar als een complex ecosysteem. Virussen zoals EBV hebben zich evolutionair zo perfect aan ons aangepast dat ze deel zijn geworden van onze biologie: ze betalen hun 'huur' (verblijf in onze cellen) door ons immuunsysteem scherp te houden, maar eisen hun tol zodra de gastheer verzwakt. [3, 4, 8] 
Als je wilt, kan ik van een van deze specifieke mechanismen – bijvoorbeeld hoe de T-cellen het virus onder de duim houden of hoe virussen precies muteren om te overleven – de exacte biologische stappen voor je uitschrijven. [4, 6, 9, 10] 

[1] [https://www.cell.com](https://www.cell.com/immunity/fulltext/S1074-7613%2815%2900183-1)
[2] [https://www.nature.com](https://www.nature.com/articles/s41586-026-10288-y)
[3] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3243940/)
[4] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7118798/)
[5] [https://www.mdpi.com](https://www.mdpi.com/1422-0067/25/17/9184)
[6] [https://me-cvsvereniging.nl](https://me-cvsvereniging.nl/nieuwsbericht/wetenschap-onderzoek/mogelijke-biomarker-me-cvs-na-acute-ebv/)
[7] [https://aidiagme.com](https://aidiagme.com/nl/medical-news/ebv-reactivation-covid-blood-test/)
[8] [https://www.modernatx.com](https://www.modernatx.com/media-center/all-media/blogs/world-immunization-week-taming-latent-viruses-for-longer-lives)
[9] [https://majms.alkafeel.edu.iq](https://majms.alkafeel.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=1098&context=journal)
[10] [https://uomustansiriyah.edu.iq](https://uomustansiriyah.edu.iq/media/lectures/6/6_2017_10_03!05_50_18_PM.pdf)

Natuurlijke hulp in de moestuin

ℹ klik ook op de links          🔊..langer..

Veel vlinders in je natuurlijke tuin zou de moestuinier kunnen afschrikken, maar net het omgekeerde is waar.

Als de biodiversiteit in een moestuin optimaal is, worden rupsen 🐛 op een natuurlijke manier in toom gehouden door een heel leger aan biologische bondgenoten, variërend van insectenetende vogels en parasitaire insecten tot nuttige bodembewoners.

Een gezond ecosysteem betekent niet dat er geen rupsen meer zijn, maar wel dat ze geen plaag vormen die je oogst opeet. [1, 2, 3, 4]


🌸🪺🌸🐣🌸


De natuurlijke vijanden die de rupsenpopulatie in een biodiverse moestuin biologisch reguleren, zijn onder te verdelen in de volgende groepen:


🐦Vogels zijn de ultieme rupsenjagers

Het zijn veruit de meest actieve consumenten van rupsen, vooral in het voorjaar wanneer ze jongen hebben. [4, 5]

Koolmezen
Eén enkel nestje mezen kan tijdens het broedseizoen wel 5.000 tot 10.000 rupsen verorberen om hun hongerige jongen te voeden. [4]

Mussen en roodborstjes
Hoewel volwassen vogels vaak zaden eten, voeden ze hun nestjongen bijna uitsluitend met eiwitrijke insecten en rupsen. [4, 6]

Merels en spreeuwen
Zij zoeken juist op en vlak onder de grond naar rupsen en poppen. [1, 2]

🪰 Parasitaire en jagende insecten
zijn de onzichtbare helden van de moestuin

Het zijn deze insecten die specifiek op rupsen jagen of ze als gastheer gebruiken. [7]

Sluipwespen
Deze minuscule, angelvrije wespen leggen hun eitjes in of op de levende rups of de eitjes van het koolwitje. De larve eet de rups van binnenuit op. [5, 6]

Loopkevers
Snelle, vaak donkergekleurde kevers die zich overdag schuilhouden in de mulchlaag. Een enkele loopkever kan dagelijks zijn eigen lichaamsgewicht aan rupsen, slakken en larven opeten. [8, 9]

Papierwesp
Hoewel vaak onbemind door mensen, zijn wespen felle jagers die enorme hoeveelheden rupsen vangen, fijnkauwen en aan hun larven voeren.

Roofwantsen
Hun larven zijn ontzettend vraatzuchtig en zuigen jonge, kleine rupsen leeg. [1, 2]


🐸 Kleine zoogdieren en amfibieën
Zodra de avond valt, nemen andere jagers het werk over. [10]

Padden en kikkers
Ideaal voor de lagere delen van de groentebedden; zij happen alles weg wat kruipt.

Egels en spitsmuizen  
Zij scharrelen tussen de gewassen door en eten zowel rupsen als de poppen die in de grond of onder bladeren overwinteren. [8]


🦠 Bodemleven en micro-organismen

Aaltjes, Nematoden 
In een gezonde, levende bodem zitten microscopisch kleine aaltjes die de rupsen (zoals aardrupsen) binnendringen en uitschakelen.

Bacteriën
Natuurlijk voorkomende bodembacteriën zoals Bacillus thuringiensis zorgen ervoor dat rupsen die ervan eten ziek worden en stoppen met vreten. [11, 12, 13, 14]


Wil je dit biologische evenwicht in jouw moestuin een handje helpen? Je kunt deze hulptroepen eenvoudig stimuleren door te zorgen voor nestkastjes voor mezen, een dikke mulchlaag voor de loopkevers en veel bloeiende kruiden om volwassen sluipwespen en zweefvliegen aan te trekken. [5, 8, 9, 15, 16]


🌞 🏜 🌞 🏖 🌞


In de zomer en het najaar is er nog een heel specifiek en verrassend team van andere beestjes actief die dol zijn op rupsen. Dan kruipen en vliegen er een aantal zeer effectieve jagers rond in de moestuin:


🕷️ Spinnen zijn dé onzichtbare netwerkers

In de nazomer en het najaar (niet voor niets de 'spinnetjestijd') explodeert de spinnenpopulatie in de tuin. Zij zijn een gigantische biologische hulp.

Kruisspinnen en wielwebspinnen
Hun grote webben hangen in de nazomer vaak pal tussen de groentebedden. Ze vangen de volwassen koolwitjes, koolmotten en uilenmotten weg voordat deze überhaupt eitjes op je kolen kunnen leggen.

Wolfspinnen en jachtspinnen
Deze spinnen maken geen web, maar jagen op de grond en op de bladeren. Ze rennen actief achter jonge rupsen aan en grijpen ze vast.


🦋 Libellen en waterjuffers zijn de ultieme straaljagers van de moestuin.

Hoewel we ze vaak associëren met een vijver, vliegen ze in de zomer en nazomer heel actief rond boven de groentebedden om te jagen.

De Blauwe glazenmaker of de Paardenbijter, zijn felle zichtjagers. 

Met hun gigantische facetogen en extreme wendbaarheid vangen ze insecten in de vlucht. Ze grijpen volwassen koolwitjes, koolmotten en nachtuilen zo uit de lucht.

De kleinere, slanke waterjuffers vliegen heel behendig en dicht langs de gewassen.

Zij 'plukken' kleine, pas uitgekomen rupsjes en rupseneitjes rechtstreeks van de koolbladeren af. Ook schadelijke bladluizen en witte vliegen op je kolen staan op hun menu.


🦎 Hagedissen en andere reptielen

Als je moestuin in de zomer lekker warm is en je hebt wat stenen, houtstapels of een droog muurtje in de buurt, dan heb je grote kans op deze jagers.

Levendbarende hagedissen
In warme zomers zie je ze soms wegschieten tussen de kolen. Ze zijn razendsnel en dol op sappige, kleine groene rupsen.


🪱 Roofmijten en hooiwagens

Hooiwagens
Ze lijken op spinnen met superlange poten, maar ze maken geen web. Het zijn nachtelijke jagers die over de bladeren van je kolen struinen op zoek naar rupseneitjes en heel jonge rupsjes.

Roofmijten
Deze microscopisch kleine beestjes jagen op de onderkant van de bladeren en zuigen de eitjes van de koolmot en het koolwitje leeg voordat ze kunnen uitkomen.


🐜 Mieren zijn de opruimers

Hoewel we mieren in de moestuin soms irritant vinden (omdat ze bladluizen beschermen), zijn het ook felle jagers. Als een troep mieren een nest jonge rupsen ontdekt op een koolblad, slepen ze die met z'n allen mee naar hun nest als eiwitrijk voedsel voor hun eigen larven.


🪲 Duizendpoten zijn de ondergrondse jagers

Waar de nuttige loopkevers boven de grond jagen, kruipen duizendpoten (zoals de steenloper) door de bovenste grondlaag en de mulchlaag. Zij zijn de perfecte biologische vijand voor aardrupsen en rupsen die zich in de bodem willen gaan verpoppen


🍂🪨🌿🪨🍂


Dus hoe minder gif je gebruikt en hoe meer hoekjes met takken, bladeren en stenen je achterlaat, hoe groter dit 'geheime leger' van spinnen, duizendpoten en hagedissen wordt om jouw kolen te beschermen!

En als je de natuur toch een beetje wil tegenwerken, dan heb je nog deze diervriendelijke en ecologische technieken:

1. Insectengaas

Zodra je kolen plant, dek je ze af met fijnmazig insectengaas (maaswijdte maximaal 0,8 mm tot 1,3 mm). Dit zorgt voor een fysieke barrière. Als de vlinders en motten niet bij het blad kunnen, kunnen ze geen eitjes leggen. Dit is de enige 100% effectieve methode voor kolen in de nazomer. 
Let op dat er geen beestjes of vogels in verstrikt kunnen geraken!

2. Handmatig controleren

Loop in de zomer en nazomer twee keer per week langs je kolen. Kijk specifiek naar de onderkant van de bladeren. Zie je plukjes kleine gele eitjes? Wrijf ze simpelweg met je vinger kapot. Dit voorkomt een rupsenexplosie een week later.

3. Geurverwarring door combinatieteelt

Vlinders en motten gaan af op de sterke geur van kolen. Door sterk geurende kruiden en bloemen tussen je groenten te planten, breng je ze in de war. Plant bijvoorbeeld Oost-Indische kers, afrikanen (Tagetes), salie of selderij vlak naast of tussen je kolen. Het koolwitje vliegt je kolenbed dan sneller voorbij.


Een goede gezondheid gewenst 💝.

Jesse.











Wettelijke tekst : Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor "professioneel" medisch advies. Geschreven deels met behulp van de AI Google zoekfunctie 2024




Bronvermelding:


[1] [https://www.keukenplanten.nl](https://www.keukenplanten.nl/rupsen-bestrijden-biologisch)
[2] [https://www.zonderisgezonder.be](https://www.zonderisgezonder.be/bestrijdingsgids/ziekten-en-plagen/rupsen)
[3] [https://www.pokon.nl](https://www.pokon.nl/tips/rupsen-op-je-groenten--zo-bestrijd-je-rupsen-in-de-moestuin/)
[4] [https://www.otheo.be](https://www.otheo.be/artikel/wil-je-meer-vogels-en-vlinders-in-je-tuin-kweek-dan-insecten-en-rupsen-7-tips)
[5] [https://www.rootsum.be](https://www.rootsum.be/nl/kenniscentrum/biodiversiteit-is-het-antwoord-op-plagen)
[6] [https://www.semaille.com](https://www.semaille.com/nl/ziekten-en-plagen/2099-la-pieride-du-chou-au-potager-moyens-de-lutte.html)
[7] [https://www.wilfriedrobert.be](http://www.wilfriedrobert.be/moestuin/plagen/rupsen.html)
[8] [https://velt.nu](https://velt.nu/tip/natuurlijke-vijanden-naar-jouw-moestuin-lokken)
[9] [https://www.natuurpunt.be](https://www.natuurpunt.be/natuurinfo/tuintips/hoe-maak-ik-een-natuurlijke-moestuin)
[10] [https://www.naturetoday.com](https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=22534)
[11] [https://drbotani.nl](https://drbotani.nl/moestuin/plaag-dieren/rupsen)
[12] [https://www.ikhebeenvraag.be](https://www.ikhebeenvraag.be/vraag/21454/Wat-eten-rupsen)
[13] [https://www.farmzy.nl](https://www.farmzy.nl/rupsen-bestrijden)
[14] [https://tuiniernatuurlijk.nl](https://tuiniernatuurlijk.nl/anti-rups-xentari/)
[15] [https://www.aaltjesonline.nl](https://www.aaltjesonline.nl/rupsen-bestrijden/)
[16] [https://www.farmzy.nl](https://www.farmzy.nl/rupsen-bestrijden)
[17] [https://www.pokon.nl](https://www.pokon.nl/tips/rupsen-op-je-groenten--zo-bestrijd-je-rupsen-in-de-moestuin/)


Perrin techniek reiniging glymfatisch systeem

ℹ klik ook op de links          🔊..lang..


Opgelet voor ont/vergiftigingsverschijnselen, aangezien na de hersenen je lever belast wordt met het ontgiften.


"De Perrin-techniek is een specifieke osteopathische behandelmethode die al in 1989 werd ontwikkeld door de Britse neurowetenschapper en osteopaat Dr. Raymond Perrin.

Hoewel de techniek al tientallen jaren bestaat om ME/CVS, fibromyalgie en recentelijk Long COVID te behandelen, sluit het nu perfect aan bij de nieuwe ontdekkingen over het glymfatisch systeem. Dr. Perrin stelde destijds al dat een haperende afvoer van giftige stoffen uit de hersenen de hoofdoorzaak is van chronische vermoeidheid."


"Hoe slechter de afvoer op de MRI-beelden te zien was, hoe ernstiger de patiënt last had van concentratieproblemen (hersenmist) en niet-verfrissende slaap. De opgestapelde afvalstoffen triggeren waarschijnlijk chronische neuroinflammatie (hersenontsteking)."

 


"De asymmetrie in het brein geeft vnl. weer dat de afvoer van afvalstoffen (glymfatisch systeem) met name in de rechterhersenhelft disfunctioneert, waardoor giftige eiwitten zich daar ophopen. Deze lokale 'verstopping' veroorzaakt chronische neuro-inflammatie, wat resulteert in specifieke neurologische symptomen zoals overprikkeling, oriëntatieproblemen (brain fog) en moeite met het verwerken van prikkels en emoties.

Patiënten hebben vaak last van een ontregeld autonoom zenuwstelsel, wat zorgt voor een abnormale bloeddruk en verminderde bloedtoevoer naar de hersenen (cerebrale hypoperfusie). Omdat de bloedvaten aan de linker- en rechterkant van het brein een net iets andere anatomische structuur en drukregulatie hebben, kan een haperende bloedtoevoer de rechterkant zwaarder treffen.

Ernstige concentratieproblemen en Brain Fog: 

De studie toonde aan dat hoe lager de afvoerscore in de rechterhersenhelft was, hoe heftiger patiënten de hersenmist en het verlies van concentratie ervoeren. 

Verstoorde prikkelverwerking: 

De rechterhersenhelft speelt een grote rol bij ruimtelijk inzicht, het filteren van omgevingsprikkels en het verwerken van visuele en auditieve informatie. Een hapering hier verklaart waarom patiënten snel overprikkeld raken door licht, geluid of beweging. 

Niet-verfrissende slaap: 

Het glymfatisch systeem hoort 's nachts op volle toeren te draaien. Omdat de rechterhelft geblokkeerd is, raakt de diepe slaapfase (waarin de schoonmaak plaatsvindt) verstoord, waardoor je uitgeput wakker wordt."

 

"Het verband tussen adrenaline (norepinephrine) en het glymfatisch systeem is een van de belangrijkste sleutels om te begrijpen waarom de afvalstoffenafvoer bij ME/CVS blokkeert. Het verklaart waarom stress, crash-momenten en fysieke overbelasting de neurologische klachten direct verergeren.

Wetenschappers hebben ontdekt dat adrenaline fungeert als de hoofdschakelaar die het glymfatisch systeem aan- of uitzet.


1. De biologische schakelaar: Adrenaline zet de afvoer UIT

Het glymfatisch systeem werkt bijna uitsluitend wanneer je in een diepe slaap bent of in een staat van diepe, parasympathische rust verkeert.

Tijdens diepe rust (Adrenaline is LAAG): De hersencellen krimpen opmerkelijk genoeg met wel 60 procent. Hierdoor ontstaat er letterlijk fysieke ruimte tussen de cellen (de interstitiële ruimte). Het hersenvocht kan er nu als een krachtige rivier doorheen stromen om alle opgebouwde afvalstoffen en giftige eiwitten vlot weg te spoelen.

Bij stress of activiteit (Adrenaline is HOOG): Zodra je brein adrenaline en norepinephrine aanmaakt—omdat je fysiek actief bent, nadenkt, of stress ervaart—zwellen de hersencellen onmiddellijk weer op tot hun normale grootte. De ruimtes tussen de cellen worden piepklein en de vloeistofstroom valt direct stil. De afvoerwielen worden geblokkeerd.


2. De vicieuze cirkel bij ME/CVS

Bij gezonde mensen daalt het adrenalineniveau 's nachts drastisch, waardoor de grote schoonmaak kan beginnen. Bij ME/CVS-patiënten is dit biologische ritme volledig ontregeld:

   1. Chronische 'Aan'-stand: 

Door een haperend autonoom zenuwstelsel (dysautonomie) bevindt het lichaam zich continu in een milde 'vecht-of-vlucht'-modus. Er blijft constant te veel norepinephrine in de hersenen circuleren.

   2. Geen krimpende cellen: 

Omdat de adrenalinespiegel 's nachts niet diep genoeg daalt, krimpen de hersencellen onvoldoende tijdens de slaap.

   3. De verstopping: 

De glymfatische stroom blijft daardoor geblokkeerd, wat de asymmetrische verstopping in de rechterhersenhelft in de hand werkt.

   4. Gevolg: 

Je wordt wakker met een brein dat letterlijk nog vol zit met de metabole afvalstoffen van de dag(en) ervoor. Dit veroorzaakt de typische, niet-verfrissende slaap en zware hersenmist in de ochtend.


3. Waarom de Perrin-techniek en rustoefeningen hierop ingrijpen

Dit is exact de reden waarom Dr. Perrin en andere neurowetenschappers zo zwaar hameren op het kalmeren van het zenuwstelsel vóór en tijdens de behandelingen:

Mechanisch helpen: 

Omdat het brein door de adrenaline de vloeistof zelf niet goed wegpompt, probeer je met de zachte Perrin-massage het vocht handmatig een mechanisch zetje te geven via de lymfebanen in de nek.

Adrenaline omlaag dwingen: 

Oefeningen zoals de passieve handdoekrol of ademhalingsoefeningen zijn er puur op gericht om de productie van norepinephrine in de hersenstam (de locus coeruleus) abrupt te remmen. Pas wanneer die adrenalinechemie daalt, krijgen de hersencellen de ruimte om het vocht door te laten."


"De techniek is gebaseerd op het principe van handmatige (manuele) detoxificatie. Omdat het brein bij ME/CVS-patiënten de afvalstoffen niet meer efficiënt via de normale nachtelijke weg kan afvoeren, probeert deze methode de vloeistofstromen mechanisch in beweging te brengen."

"Manuele technieken (zoals de Perrin-techniek) proberen juist via de buitenkant (de nek en schedelrand) de mechanische druk in het zenuwstelsel te veranderen. Door de lymfebanen in de nek extra te openen, probeert men de 'druk' aan de binnenkant van de schedel te verlagen, zodat ook de trage vloeistofstroom in de vastgelopen rechterhersenhelft weer een klein duwtje in de rug krijgt."

 

Dit gebeurt via een vaste driedelige structuur: 

Craniale en spinale manipulatie: 

Masseer en manipuleer heel zacht de schedel (cranium) en de wervelkolom (ruggengraat). Dit stimuleert de beweging van het hersenvocht (cerebrospinale vloeistof), waarin de gifstoffen rondzweven. 

Manuele lymfedrainage: 

Via specifieke, zachte, strijkende bewegingen op het gezicht, het hoofd, de nek, de borst en de bovenrug worden de afvalstoffen vanuit het centrale zenuwstelsel naar het grotere lymfestelsel geduwd. 

Afvoer naar de lever: 

De massage is er specifiek op gericht om alles richting de sleutelbeenderen te dirigeren. Daar mondt het lymfevocht uit in grote aderen, waarna het bloed de gifstoffen naar de lever transporteert om ze definitief onschadelijk te maken. 

Let op: In de eerste dagen na een behandeling kunnen symptomen zoals hoofdpijn, misselijkheid en vermoeidheid tijdelijk verergeren ("een crash") omdat de opgeslagen gifstoffen in de bloedbaan terechtkomen.



De korte zelfmassageroutine: 
In The Perrin Technique Short Self Massage Routine
laat een Advanced Practitioner zien hoe je de dagelijkse, korte massage van het hoofd en de nek uitvoert om drainage te stimuleren. 

Er is ook een alternatieve versie beschikbaar via deze Perrin Short Routine https://www.youtube.com/watch?v=Vd7xz9Pzjw4

De volledige massageroutine: 

Voor het complete overzicht (inclusief borst- en rugmassage met olie) kun je kijken naar The Perrin Technique Full Self Massage Routine

Mobilisatie-oefeningen: 

De massage wordt vaak gecombineerd met specifieke bewegingen voor de bovenrug. Deze worden gedemonstreerd in de Introduction to The Perrin Technique
en de bijbehorende Gids voor zelfhulp







Hier zijn de stappen van de korte Perrin-zelfmassageroutine. Deze routine duurt ongeveer 5 tot 10 minuten en helpt om de lymfevaten rond je gezicht en nek te openen, zodat het hersenvocht makkelijker kan weglopen.

Gebruik bij voorkeur een klein beetje massageolie of bodylotion zodat je handen soepel over je huid glijden. Voer alle bewegingen heel zacht en ritmisch uit, alsof je vocht verplaatst net onder de huid. Hard duwen werkt averechts.

Stap 1: De Sleutelbeencirkels - De 'Pomp' openzetten
Voordat je bij het hoofd begint, moet je de 'uitgang' beneden openzetten.

Plaats de vingers van je rechterhand in de kuil net boven je linkersleutelbeen.

Maak 30 zachte, cirkelende bewegingen met de klok mee. Druk niet te hard; het gaat om het stimuleren van de lymfeknoop die daar zit.

Wissel van kant: doe hetzelfde met je linkerhand bij je rechtersleutelbeen (30 keer).


Stap 2: De Neus- en Oogrelease - Sinusdrainage

Plaats je wijs- en middelvingers aan weerszijden van de neusrug, vlak onder je ooghoeken.

Strijk met lichte druk omlaag langs je neusvleugels, over je jukbeenderen heen, richting de voorkant van je oren.

Herhaal deze strijkende beweging 5 tot 10 keer.


Stap 3: Achter het Oor naar de Kaak

Plaats je vingertoppen direct achter je oorlellen, in de zachte kuil achter de kaaklijn.

Maak hier 20 kleine, zachte cirkels. Dit stimuleert de diepe lymfeknopen van de hals.

Strijk vervolgens vanaf dat punt achter het oor omlaag langs de rand van je kaak naar de punt van je kin (5 tot 10 keer).


Stap 4: De Nekrelease - De Hoofdafvoer
Dit is de belangrijkste stap om de weg vanuit de schedelrand vrij te maken.

Plaats je handen aan weerszijden van je nek, met je vingers net onder je schedelrand (de aanhechting van je nekspieren).

Maak eerst 20 zachte cirkels op die spierranden.

Strijk vervolgens met je hele handpalm met een glijdende, neerwaartse beweging vanaf de schedelrand, langs de zijkanten van je nek, helemaal naar beneden tot aan je sleutelbeenderen.

Herhaal deze neerwaartse strijking 10 tot 15 keer. Zorg ervoor dat je altijd van boven naar beneden strijkt, nooit omhoog.


Stap 5: De Eindpomp

Eindig de routine door nogmaals 15 tot 20 zachte cirkels te maken in de kuiltjes boven je sleutelbeenderen (zoals in Stap 1). Dit helpt om het verplaatste vocht definitief af te voeren naar de bloedbaan.

Belangrijke tip voor na de massage: 

Drink na deze routine per 1,5dl in totaal een groot glas water. Omdat je hiermee de afvoer van afvalstoffen activeert, helpt het water je nieren en lever om de vrijgekomen stoffen sneller uit te spoelen. 

Doe dit bij voorkeur één à twee keer per dag, bijvoorbeeld 's ochtends en voor het slapengaan.





Het verminderen van ontgiftingsverschijnselen (vaak een Herxheimer-reactie of healing crisis genoemd) is heel belangrijk bij de Perrin-techniek. 

Omdat de massage opgehoopte gifstoffen en eiwitten uit het zenuwstelsel in de bloedbaan brengt, kun je tijdelijk last krijgen van hoofdpijn, misselijkheid, extreme vermoeidheid of een grieperig gevoel.

Je kunt deze klachten aanzienlijk beperken met de volgende vier strategieën:

1. Dosering: Begin heel voorzichtig - Start Low, Go Slow

Halveer de herhalingen: 

Als je net begint, doe dan niet direct 30 cirkels of 15 strijkingen. Begin met 5 tot 10 cirkels of strijkingen per stap.

Om de dag: 

Doe de routine in de eerste week niet twee keer per dag, maar bijvoorbeeld om de dag of slechts één keer per dag 's ochtends. Kijk hoe je lichaam na 24 tot 48 uur reageert voordat je de frequentie verhoogt.

Zachte druk: 

Lymfevaten liggen vlak onder de huid en klappen dicht als je te hard drukt. De druk moet vergelijkbaar zijn met het aaien van een kat.


2. Spoelen en Hydrateren

Water met citroen: 

Drink niet alleen direct na de massage een groot glas lauw water (verdeel het per 1,5 dl), maar blijf gedurende de dag consequent kleine slokjes water drinken. Een schijfje verse citroen erin kan de leverfunctie extra ondersteunen.

Kruidenthee: 

Paardenbloemwortel-thee of mariadistel-thee ondersteunen specifiek de lever en nieren bij het filteren van afvalstoffen.


3. Rust en Warmte na de Massage

Plannen voor het slapengaan: 

Als de massage je erg moe maakt, doe de routine dan vlak voordat je gaat slapen. Zo geef je je lichaam de kans om de afvalstoffen liggend en in diepe rust te verwerken. - Opgelet: de extra gifstoffen komen 's morgens nog steeds vrij.

Warmte op de lever: 

Leg na de massage een warme kruik op je rechterbovenbuik (de locatie van je lever). Warmte stimuleert de doorbloeding van de lever, waardoor deze sneller en efficiënter gifstoffen kan afbreken.


4. Wat te doen bij een milde 'crash'?

Als je merkt dat de hoofdpijn of vermoeidheid toch te heftig opkomt:

Stop tijdelijk: 

Sla de massage twee tot drie dagen over tot je lichaam weer in balans is.

Epsomzout-voetenbad: 

Neem een warm voetenbad met Epsomzout (magnesiumsulfaat). Magnesium ondersteunt de ontspanning van de bloedvaten en helpt bij de ontgifting via de huid.





Mobilisatie- en rekoefeningen voor de bovenrug en borstkas die Dr. Raymond Perrin adviseert.

Bij ME/CVS en Long COVID is de bovenrug vaak stijf, waardoor de lymfeafvoer rond de borstkas (waar de grote lymfevaten in de aderen uitmonden) blokkeert. 
Met deze oefeningen open je de borstkas en stimuleer je mechanisch de afvoer. Doe ze rustig, adem goed door en forceer niets.


Oefening 1: De Zittende Ruggengraat-Twist - Thoracale Mobilisatie

Deze oefening helpt om de flexibiliteit van je bovenrug terug te krijgen.

Ga rechtop zitten op een stoel met je voeten plat op de grond.

Kruis je armen voor je borst (rechterhand op linkerschouder, linkerhand op rechterschouder).

Draai je bovenlichaam langzaam en gecontroleerd naar rechts zover als comfortabel voelt. Houd je heupen recht naar voren.

Houd dit 2 tot 3 seconden vast en adem uit.

Draai rustig terug naar het midden en doe hetzelfde naar links.

Herhaal dit 5 keer per kant.


Oefening 2: De Borst-Openingsrek 

Dit heft de spanning op aan de voorkant van je borstkas, zodat de lymfevaten onder je sleutelbeenderen de ruimte krijgen.

Ga rechtop staan in een open deuropening.

Plaats je onderarmen aan weerszijden plat tegen de deurposten, met je ellebogen op schouderhoogte (in een hoek van 90 graden).

Zet een kleine stap naar voren met één voet en leun je gewicht heel rustig naar voren tot je een milde rek voelt in je borstspieren.

Houd deze rek 15 tot 20 seconden vast terwijl je rustig in- en uitademt naar je buik.

Stap terug en ontspan. Herhaal dit 2 tot 3 keer.


Oefening 3: Schouderbladen Knijpen
 
Dit activeert de spieren tussen je schouderbladen en helpt om een ingezakte houding te corrigeren.

Je kunt dit zittend of staand doen. Laat je armen ontspannen langs je lichaam hangen.

Trek je schouderbladen naar elkaar toe en lichtjes naar beneden, alsof je er een pen tussen wilt klemmen.

Houd deze spanning 3 tot 5 seconden vast.


Herhaal dit 8 tot 10 keer.


Oefening 4: De 'Perrin' Handdoekrol

Dit is een passieve oefening die je aan het einde van de dag kunt doen om de wervelkolom te strekken.

Rol een badhanddoek stevig op tot een rol met een doorsnede van ongeveer 8 tot 10 centimeter.

Leg de rol op de grond (of op een stevig matras als de grond te hard is).

Ga zo liggen dat de handdoekrol verticaal precies over je ruggengraat loopt, tussen je schouderbladen (je hoofd moet ook ondersteund zijn, dus gebruik eventueel een extra kussentje voor je hoofd).

Laat je armen wijd opzij vallen met de handpalmen omhoog.

Blijf 2 tot 5 minuten zo liggen en focus op een diepe buikademhaling. Dit opent je hele borstkas op een volledig ontspannen manier.


Tip voor het combineren: Doe eerst de oefeningen 1 tot 3 om de spieren en gewrichten los te maken, voer daarna de Perrin-zelfmassage uit en eindig eventueel met de passieve handdoekrol (Oefening 4) om liggend tot rust te komen."


Een betere gezondheid gewenst 💝.

Jesse.


Lees verder in

Over klieren en vervuiling

Wat kan ervoor zorgen dat klieren in de lies/oksels verstoppen?

Lichaamsvet en het lymfestelsel werken nauw samen als een logistiek netwerk voor transport en opslag.

Herstellende slaap












Wettelijke tekst : Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor "professioneel" medisch advies. Geschreven met behulp van de AI Google zoekfunctie 2024

Aanleiding gevend bericht:

Bronvermelding:

https://www.sciencealert.com/scientists-discover-a-potential-driver-of-chronic-fatigue-syndrome-hiding-deep-in-the-brain
https://www.facebook.com/groups/501009709911572/permalink/28118941144358390

https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2026.1875420/full

https://scientias.nl/het-schoonmaaksysteem-van-je-hersenen-is-nog-belangrijker-dan-eerder-gedacht/

https://www.natuurdietisten.nl/het-glymfatisch-systeem/

[1] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42403482/)
[2] [https://news.griffith.edu.au](https://news.griffith.edu.au/2026/07/03/brains-waste-clearing-ability-impaired-in-me-cfs-patients/)
[3] [https://cortneygensemer.substack.com](https://cortneygensemer.substack.com/p/what-is-the-glymphatic-system)
[4] [https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/groups/347665639177551/posts/2082258279051603/)
[5] [https://www.sciencealert.com](https://www.sciencealert.com/scientists-discover-a-potential-driver-of-chronic-fatigue-syndrome-hiding-deep-in-the-brain)
[6] [https://www.frontiersin.org](https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2026.1875420/pdf)
[7] [https://www.sciencealert.com](https://www.sciencealert.com/scientists-discover-a-potential-driver-of-chronic-fatigue-syndrome-hiding-deep-in-the-brain)
[8] [https://www.frontiersin.org](https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2026.1875420/full)
[9] [https://www.zmescience.com](https://www.zmescience.com/medicine/mind-and-brain/brain-chronic-fatigue-syndrome/)
[10] [https://www.autoimmuneinstitute.org](https://www.autoimmuneinstitute.org/research_updates/brain-waste-clearance-impairments-tied-to-me-cfs/)
[11] [https://www.meresearch.org.uk](https://www.meresearch.org.uk/research/disrupted-brain-waste-clearance-system-in-me-cfs/)
[12] [https://www.news-medical.net](https://www.news-medical.net/news/20260702/Study-reveals-impaired-glymphatic-function-in-people-living-with-MECFS.aspx)
[13] [https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/cortdoesscience/posts/your-brain-has-a-waste-removal-system-and-scientists-didnt-even-know-it-existed-/1074085275185183/)

[1] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4636982/)
[2] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4636982/)
[3] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8603752/)
[4] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39788123/)
[5] [https://www.sciencedaily.com](https://www.sciencedaily.com/releases/2025/01/250108143735.htm)
[6] [https://www.sequencermag.com](https://www.sequencermag.com/does-sleep-really-wash-your-brain/)
[7] [https://www.researchgate.net](https://www.researchgate.net/publication/287349484_Neurolymphatic_pathways_New_scientific_evidences_corroborate_the_Perrin_technique)
[8] [https://www.sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1697260025001024)
[9] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39809276/)
[10] [https://www.carolinewhittome.com](https://www.carolinewhittome.com/the-perrin-technique)
[11] [https://bmjopen.bmj.com](https://bmjopen.bmj.com/content/7/11/e017521)
[12] [https://www.reddit.com](https://www.reddit.com/r/HotScienceNews/comments/1muq549/scientists_discovered_facial_lymphatic_vessels/)
[13] [https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/groups/664421016959132/posts/5300314660036388/)

[1] [https://willowsclinic.com](https://willowsclinic.com/the-glymphatic-system-explained-brain-detox-sleep-and-the-perrin-technique/)
[2] https://theperrintechnique.com
[3] [https://theperrintechnique.com](https://theperrintechnique.com/self-help-guide/)
[4] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=Vd7xz9Pzjw4)
[5] [https://www.lifeandmotion.com.au](https://www.lifeandmotion.com.au/perrin-technique)
[6] [https://www.healthrecoveryclinic.co.uk](https://www.healthrecoveryclinic.co.uk/perrin-technique/)
[7] [https://movementandwellbeingclinic.co.uk](https://movementandwellbeingclinic.co.uk/elementor-5813/)
[8] [https://theactivehealthclinic.com](https://theactivehealthclinic.com/perrin-technique-for-cfs-me/)
[9] [https://www.rakheeosteopathylondon.co.uk](https://www.rakheeosteopathylondon.co.uk/perrin-technique-self-massage-videos)
[10] [https://www.carolinewhittome.com](https://www.carolinewhittome.com/the-perrin-technique)
[11] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=6vnMr5qrZgA)
[12] [https://livingwithmecfs.co.uk](https://livingwithmecfs.co.uk/2025/05/24/perrin-technique/)
[13] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=u4d7AVGbm3o)
[14] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=RYovINPnWlc)
[15] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=-v4wPn4WOLA)