https://www.facebook.com/groups/multiplesclerosistrust/permalink/10163609181387528
Hieronder volgt de uitleg in het Nederlands, onderbouwd met wetenschappelijke inzichten.
De Biologische Kern: Slaap als Herstel
Bij bijna alle "ziekten" is slaap geen luxe, maar een noodzakelijke onderhoudsbeurt. Terwijl we wakker zijn, hopen afvalstoffen en microscopische schade aan het DNA van onze neuronen zich op.
Het
glymfatisch systeem is een onlangs ontdekt "reinigingsmechanisme" van de hersenen dat vooral actief is tijdens de diepe slaap.
Het voert toxische eiwitten af die overdag zijn opgebouwd. Onderzoek toont aan dat bij neurodegeneratieve aandoeningen, dit systeem minder efficiënt kan werken, waardoor de "biologische vervuiling" sneller oploopt.
Neuro-inflammatie (ontstekingen in het zenuwstelsel) :
Zelfs in rust is het immuunsysteem bij zieken actief in het centraal zenuwstelsel. Dit verbruikt enorme hoeveelheden energie (ATP).
Mitochondriale disfunctie (slecht functionerende energieproductie) :
Er is sterk wetenschappelijk bewijs dat de "energiefabrieken" (mitochondriën) in de cellen van vele patiënten minder goed functioneren. Hierdoor is er minder brandstof beschikbaar voor reparatieprocessen.
Verhoogde neurale belasting:
Omdat myeline (de isolatielaag rond zenuwen) vaak beschadigd is, moet het zenuwstelsel harder werken om signalen door te geven. Dit veroorzaakt sneller "slijtage" op cellulair niveau.
Fatigue vs. moeheid: Een Biologische Limiet
Er is een cruciaal onderscheid tussen normale moeheid en fatigue.
Fatigue wordt vaak gelinkt aan "
lassitude", een specifieke vorm van uitputting die losstaat van fysieke inspanning. Neurologisch onderzoek met
fMRI-scans laat zien dat patiënten bij simpele taken veel grotere hersengebieden moeten activeren dan gezonde mensen.
Fatigue is dus het signaal van de hersenen dat de neurale reservecapaciteit is uitgeput. Het is een biologische noodrem om verdere schade te voorkomen.
De Gevolgen van "Doorzetten" alias niet opgeven, niet rusten, niet doseren
De waarschuwing dat "doorzetten" schadelijk is, is gebaseerd op het concept van neurotoxiciteit.
Als neuronen overbelast raken zonder herstel, kunnen ze onherstelbaar beschadigd raken (axonale degeneratie).
Slaapfragmentatie:
Patiënten hebben vaak last van verstoorde slaap door pijn, spasmen of blaasproblemen.
Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat juist de onderbreking van de slaapcyclus het herstel van de myeline en de synaptische plasticiteit belemmert.
Conclusie
Deze tekst herkadert patiënten-vermoeidheid van een psychologisch gebrek aan motivatie naar een biologische noodzaak van rust en slaap.
Het respecteren van slaap en rustmomenten is bij geen teken van zwakte, maar een actieve strategie voor neuroprotectie (het beschermen van de zenuwen).
1️⃣ Neurodegeneratieve ziekten
Bij deze aandoeningen hopen schadelijke eiwitten zich op in de hersenen.
Slaap is essentieel voor het glymfatisch systeem om deze "biologische afvalstoffen" af te voeren.
Ziekte van Alzheimer: Slaapgebrek belemmert het opruimen van amyloïde-bèta eiwitten, wat de ziekte kan versnellen.
Ziekte van Parkinson: Hierbij is er sprake van verhoogde oxidatieve stress; rust is nodig om beschadigde neuronen en mitochondriën te ondersteunen.
2️⃣ Post-virale en chronische vermoeidheidssyndromen
Bij deze ziekten is de "batterij" van de cellen (de mitochondriën) vaak ontregeld.
ME/cvs (Chronisch Vermoeidheidssyndroom): Patiënten ervaren "Post-Exertional Malaise" (PEM), waarbij fysieke of mentale inspanning leidt tot een biologische crash. Rust is hier geen herstel, maar een noodzakelijke bescherming tegen verdere systeemuitval.
Long COVID: Net als bij MS speelt neuro-inflammatie een rol, waardoor het zenuwstelsel sneller overbelast raakt en slaap nodig heeft om de ontstekingsdruk te verlagen.
3️⃣ Andere neurologische aandoeningen
Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH): Na een beroerte of trauma moeten de hersenen nieuwe paden aanleggen (neuroplasticiteit). Dit proces is extreem energie-intensief en vindt grotendeels plaats tijdens de slaap.
Epilepsie: Slaapgebrek is een bekende trigger voor aanvallen, omdat een onrustig brein de drempel voor abnormale elektrische activiteit verlaagt.
4️⃣ Auto-immuun- en systeemziekten
Ziekten waarbij het immuunsysteem constant "aan" staat, verhogen de basale neurale belasting.
Lupus (SLE) en Reumatoïde Artritis: De constante ontsteking in het lichaam stuurt signalen naar de hersenen die fatigue veroorzaken, als teken dat de energiebronnen uitgeput zijn.
5️⃣ Neuro-inflammatoire of nociplastische aandoeningen, waarbij het zenuwstelsel chronisch overbelast is
Sjögren,CRPS en fibromyalgie hebben op biologisch niveau sterke gelijkenissen met MS wat betreft de noodzaak voor slaap als "reparatievenster":
MS : Door schade aan de myeline (de isolatielaag van zenuwen) moeten signalen in de hersenen omwegen zoeken. Dit proces is veel minder efficiënt en vreet energie, waardoor simpele taken mentaal en fysiek uitputtend worden.
Immuunactivatie: Het immuunsysteem is bij MS constant actief. Hierbij komen ontstekingseiwitten (cytokines) vrij die de hersenen direct het signaal geven om rust te nemen. Dit voelt als de totale uitputting die je ervaart bij een zware griep, maar dan chronisch.
Mitochondriële disfunctie en de verstoorde Slaap helpen daar niet aan bij.
Ziekte van Sjögren : systemische auto-immuunontstekingen die niet alleen de klieren, maar ook het zenuwstelsel aantasten (neurologische complicaties bij circa 70% van de patiënten).
Recent onderzoek uit 2025 wijst op een "fatigue-handtekening" in het bloed die direct gerelateerd is aan ontstekingsmechanismen in de hersenen, dat het zenuwstelsel wordt aangevallen door pro-inflammatoire cytokines.
Slaap is hierbij essentieel om de cytokine-storm te kalmeren.
CRPS (Complex Regionaal Pijnsyndroom) : centrale sensitisatie: het zenuwstelsel staat in een constante staat van "hoogspanning" of alarm.
Neurale belasting: Omdat het systeem continu pijnsignalen vuurt (ook in rust), raakt de neurale energie sneller op. Slaap is de enige periode waarin deze "pijnmatrix" in de hersenen de activiteit kan verlagen.
Schade voorkomen: Onderzoek toont aan dat een gebrek aan herstellende slaap bij CRPS de pijngevoeligheid direct verhoogt (hyperalgesie), omdat de hersenen de capaciteit verliezen om pijnprikkels te filteren.
Fibromyalgie : stoornis in de energiehuishouding van zenuwcellen en spierweefsel.
Tijdens de diepe slaap wordt groeihormoon afgegeven voor het herstel van microtrauma in weefsels. Bij fibromyalgie is deze diepe slaap vaak gefragmenteerd, waardoor het herstel onvolledig blijft en pijn zich ophoopt.
De uitputting bij fibromyalgie is, net als bij MS, een biologische limiet. Het zenuwstelsel dwingt rust af omdat de neurale herstelcapaciteit is overschreden.
Wetenschappelijke bronvermelding zie hieronder.
