Jesse Versteghen

Nature is all you need. 💙 Duik binnen in de wereld van jouw eigen natuur. 💙 Levend schrijven, om ook jouw gezondheid te ondersteunen. 💙 Heb jezelf lief. Ook jij bent dat waard. 💙 (Angst regeert over jou. "Laat je niet gek maken.")

Herstellende slaap

ℹ klik ook op de links          🔊..langer..


Deze tekst beschrijft een essentieel biologisch perspectief op vermoeidheid en slaap bij vele ziekten. 

Het verschuift de focus van "moeheid" naar neurologisch herstel. 

Vertaling en uitleg over 
https://www.facebook.com/groups/multiplesclerosistrust/permalink/10163609181387528

Hieronder volgt de uitleg in het Nederlands, onderbouwd met wetenschappelijke inzichten.



De Biologische Kern: Slaap als Herstel

Bij bijna alle "ziekten" is slaap geen luxe, maar een noodzakelijke onderhoudsbeurt. Terwijl we wakker zijn, hopen afvalstoffen en microscopische schade aan het DNA van onze neuronen zich op.

Het glymfatisch systeem is een onlangs ontdekt "reinigingsmechanisme" van de hersenen dat vooral actief is tijdens de diepe slaap. 

Het voert toxische eiwitten af die overdag zijn opgebouwd. Onderzoek toont aan dat bij neurodegeneratieve aandoeningen, dit systeem minder efficiënt kan werken, waardoor de "biologische vervuiling" sneller oploopt. 



Neuro-inflammatie (ontstekingen in het zenuwstelsel) : 

Zelfs in rust is het immuunsysteem bij zieken actief in het centraal zenuwstelsel. Dit verbruikt enorme hoeveelheden energie (ATP).


Mitochondriale disfunctie (slecht functionerende energieproductie) : 

Er is sterk wetenschappelijk bewijs dat de "energiefabrieken" (mitochondriën) in de cellen van vele patiënten minder goed functioneren. Hierdoor is er minder brandstof beschikbaar voor reparatieprocessen.


Verhoogde neurale belasting: 

Omdat myeline (de isolatielaag rond zenuwen) vaak beschadigd is, moet het zenuwstelsel harder werken om signalen door te geven. Dit veroorzaakt sneller "slijtage" op cellulair niveau. 




Fatigue vs. moeheid: Een Biologische Limiet

Er is een cruciaal onderscheid tussen normale moeheid en fatigue. 

Fatigue wordt vaak gelinkt aan "lassitude", een specifieke vorm van uitputting die losstaat van fysieke inspanning. Neurologisch onderzoek met fMRI-scans laat zien dat patiënten bij simpele taken veel grotere hersengebieden moeten activeren dan gezonde mensen. 

Fatigue is dus het signaal van de hersenen dat de neurale reservecapaciteit is uitgeput. Het is een biologische noodrem om verdere schade te voorkomen. 




De Gevolgen van "Doorzetten" alias niet opgeven, niet rusten, niet doseren

De waarschuwing dat "doorzetten" schadelijk is, is gebaseerd op het concept van neurotoxiciteit.

Als neuronen overbelast raken zonder herstel, kunnen ze onherstelbaar beschadigd raken (axonale degeneratie).


Slaapfragmentatie: 

Patiënten hebben vaak last van verstoorde slaap door pijn, spasmen of blaasproblemen.

Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat juist de onderbreking van de slaapcyclus het herstel van de myeline en de synaptische plasticiteit belemmert.


Conclusie

Deze tekst herkadert patiënten-vermoeidheid van een psychologisch gebrek aan motivatie naar een biologische noodzaak van rust en slaap.

Het respecteren van slaap en rustmomenten is bij geen teken van zwakte, maar een actieve strategie voor neuroprotectie (het beschermen van de zenuwen).





1️⃣ Neurodegeneratieve ziekten

Bij deze aandoeningen hopen schadelijke eiwitten zich op in de hersenen. 

Slaap is essentieel voor het glymfatisch systeem om deze "biologische afvalstoffen" af te voeren. 

Ziekte van Alzheimer: Slaapgebrek belemmert het opruimen van amyloïde-bèta eiwitten, wat de ziekte kan versnellen.

Ziekte van Parkinson: Hierbij is er sprake van verhoogde oxidatieve stress; rust is nodig om beschadigde neuronen en mitochondriën te ondersteunen. 


2️⃣ Post-virale en chronische vermoeidheidssyndromen

Bij deze ziekten is de "batterij" van de cellen (de mitochondriën) vaak ontregeld. 

ME/cvs (Chronisch Vermoeidheidssyndroom): Patiënten ervaren "Post-Exertional Malaise" (PEM), waarbij fysieke of mentale inspanning leidt tot een biologische crash. Rust is hier geen herstel, maar een noodzakelijke bescherming tegen verdere systeemuitval.

Long COVID: Net als bij MS speelt neuro-inflammatie een rol, waardoor het zenuwstelsel sneller overbelast raakt en slaap nodig heeft om de ontstekingsdruk te verlagen. 


3️⃣ Andere neurologische aandoeningen

Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH): Na een beroerte of trauma moeten de hersenen nieuwe paden aanleggen (neuroplasticiteit). Dit proces is extreem energie-intensief en vindt grotendeels plaats tijdens de slaap.

Epilepsie: Slaapgebrek is een bekende trigger voor aanvallen, omdat een onrustig brein de drempel voor abnormale elektrische activiteit verlaagt. 


4️⃣ Auto-immuun- en systeemziekten
Ziekten waarbij het immuunsysteem constant "aan" staat, verhogen de basale neurale belasting. 

Lupus (SLE) en Reumatoïde Artritis: De constante ontsteking in het lichaam stuurt signalen naar de hersenen die fatigue veroorzaken, als teken dat de energiebronnen uitgeput zijn. 


5️⃣ Neuro-inflammatoire of nociplastische aandoeningen, waarbij het zenuwstelsel chronisch overbelast is

Sjögren,CRPS en fibromyalgie hebben op biologisch niveau sterke gelijkenissen met MS wat betreft de noodzaak voor slaap als "reparatievenster":

MS : Door schade aan de myeline (de isolatielaag van zenuwen) moeten signalen in de hersenen omwegen zoeken. Dit proces is veel minder efficiënt en vreet energie, waardoor simpele taken mentaal en fysiek uitputtend worden.
Immuunactivatie: Het immuunsysteem is bij MS constant actief. Hierbij komen ontstekingseiwitten (cytokines) vrij die de hersenen direct het signaal geven om rust te nemen. Dit voelt als de totale uitputting die je ervaart bij een zware griep, maar dan chronisch.
Mitochondriële disfunctie en de verstoorde Slaap helpen daar niet aan bij.

Ziekte van Sjögren : systemische auto-immuunontstekingen die niet alleen de klieren, maar ook het zenuwstelsel aantasten (neurologische complicaties bij circa 70% van de patiënten). 
Recent onderzoek uit 2025 wijst op een "fatigue-handtekening" in het bloed die direct gerelateerd is aan ontstekingsmechanismen in de hersenen, dat het zenuwstelsel wordt aangevallen door pro-inflammatoire cytokines.
Slaap is hierbij essentieel om de cytokine-storm te kalmeren.

CRPS (Complex Regionaal Pijnsyndroom) : centrale sensitisatie: het zenuwstelsel staat in een constante staat van "hoogspanning" of alarm. 
Neurale belasting: Omdat het systeem continu pijnsignalen vuurt (ook in rust), raakt de neurale energie sneller op. Slaap is de enige periode waarin deze "pijnmatrix" in de hersenen de activiteit kan verlagen.
Schade voorkomen: Onderzoek toont aan dat een gebrek aan herstellende slaap bij CRPS de pijngevoeligheid direct verhoogt (hyperalgesie), omdat de hersenen de capaciteit verliezen om pijnprikkels te filteren. 

Fibromyalgie : stoornis in de energiehuishouding van zenuwcellen en spierweefsel. 
Tijdens de diepe slaap wordt groeihormoon afgegeven voor het herstel van microtrauma in weefsels. Bij fibromyalgie is deze diepe slaap vaak gefragmenteerd, waardoor het herstel onvolledig blijft en pijn zich ophoopt.
De uitputting bij fibromyalgie is, net als bij MS, een biologische limiet. Het zenuwstelsel dwingt rust af omdat de neurale herstelcapaciteit is overschreden. 


Voor bijna alle zieken geldt dat vermoeidheid geen gebrek aan karakter is, maar een biologische limiet.
 
Het negeren van deze vermoeidheidssignalen kan bij vele zieken leiden tot een snellere achteruitgang van de neurologische functies. 

"Doorzetten",  alias niet opgeven, niet toegeven aan rust of doseren, werkt averechts.
 
Het negeren van de "slaapdruk" kan leiden tot een toename van neuro-inflammatie of een verdere ontregeling van de pijnverwerking.

 

Slaap is geen passieve toestand, maar een actieve onderhoudsbeurt die nodig is om de schade van een overprikkeld of ontstoken zenuwstelsel te beperken. 




Wetenschappelijke bronvermelding zie hieronder.

Een goede gezondheid gewenst 💝.

Jesse.











Wettelijke tekst : Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor "professioneel" medisch advies.
















Vertaling en uitleg over onderstaand artikel, deels ondersteund met de AI zoekfunctie.
https://www.facebook.com/groups/multiplesclerosistrust/permalink/10163609181387528

Deze tekst beschrijft een essentieel biologisch perspectief op vermoeidheid en slaap bij Multiple Sclerose (MS). Het verschuift de focus van "moeheid" naar neurologisch herstel. 
Hieronder volgt de uitleg in het Nederlands, onderbouwd met wetenschappelijke inzichten.
De Biologische Kern: Slaap als Herstelvenster 
Bij MS is slaap geen luxe, maar een noodzakelijke onderhoudsbeurt. Terwijl we wakker zijn, hopen afvalstoffen en microscopische schade aan het DNA van onze neuronen zich op.

  • Wetenschappelijke motivatie: Het glymfatisch systeem is een onlangs ontdekt "reinigingsmechanisme" van de hersenen dat vooral actief is tijdens de diepe slaap. Het voert toxische eiwitten af die overdag zijn opgebouwd. Onderzoek toont aan dat bij neurodegeneratieve aandoeningen zoals MS, dit systeem minder efficiënt kan werken, waardoor de "biologische vervuiling" sneller oploopt. 
Waarom de "Vergelijking" bij MS anders is
De tekst stelt dat bij MS de schade sneller ophoopt en het herstel trager gaat. Dit komt door drie factoren:
  1. Neuro-inflammatie: Zelfs in rust is het immuunsysteem bij MS-patiënten actief in het centraal zenuwstelsel. Dit verbruikt enorme hoeveelheden energie (ATP).
  2. Mitochondriale disfunctie: Er is sterk wetenschappelijk bewijs dat de "energiefabrieken" (mitochondriën) in de cellen van MS-patiënten minder goed functioneren. Hierdoor is er minder brandstof beschikbaar voor reparatieprocessen.
  3. Verhoogde neurale belasting: Omdat myeline (de isolatielaag rond zenuwen) beschadigd is, moet het zenuwstelsel harder werken om signalen door te geven. Dit veroorzaakt sneller "slijtage" op cellulair niveau. 
Fatigue vs. Moeheid: Een Biologische Limiet
De tekst maakt een cruciaal onderscheid tussen normale moeheid en MS-fatigue. 
  • Wetenschappelijke motivatie: Fatigue bij MS wordt vaak gelinkt aan "lassitude", een specifieke vorm van uitputting die losstaat van fysieke inspanning. Neurologisch onderzoek met fMRI-scans laat zien dat MS-patiënten bij simpele taken veel grotere hersengebieden moeten activeren dan gezonde mensen. Fatigue is dus het signaal van de hersenen dat de neurale reservecapaciteit is uitgeput. Het is een biologische noodrem om verdere schade te voorkomen. 
De Gevolgen van "Doorzetten"
De waarschuwing dat "doorzetten" (pushing through) schadelijk is, is gebaseerd op het concept van neurotoxiciteit. Als neuronen overbelast raken zonder herstel, kunnen ze onherstelbaar beschadigd raken (axonale degeneratie).
  • Slaapfragmentatie: MS-patiënten hebben vaak last van verstoorde slaap door pijn, spasmen of blaasproblemen. Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat juist de onderbreking van de slaapcyclus het herstel van de myeline en de synaptische plasticiteit belemmert.
Conclusie
Deze tekst herkadert MS-vermoeidheid van een psychologisch gebrek aan motivatie naar een biologische noodzaak. Het respecteren van slaap en rustmomenten is bij MS geen teken van zwakte, maar een actieve strategie voor neuroprotectie (het beschermen van de zenuwen).

https://www.mssociety.org.uk/sites/default/files/2024-08/What%20is%20MS%2024%20Web_0.pdf
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/brb3.181
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/08/15/eiwitrijke-voeding-gaat-verlies-van-spiermassa-op-intensieve-zor/
https://me-cvsvereniging.nl/nieuwsbericht/wetenschap-onderzoek/werking-mitochondrien-verstoord
https://www.msaustralia.org.au/news/super-charging-mitochondria-progressive-ms
https://ms-uk.org/blog/how-multiple-sclerosis-affects-the-nervous-system
https://thecardproject.uk/what-you-need-to-know-about-brain-fog
https://www.swing.care/blog/fibromyalgia-vs-ms
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34583577
https://wibnet.nl/mens/15-meter-onder-zee-hebben-wetenschappers-mogelijk-een-eeuwenoud-mysterie-over-de-menselijke-slaap-opgelost


Naast MS zijn er diverse andere aandoeningen waarbij slaap en rust cruciaal zijn voor biologisch herstel en het voorkomen van verdere schade aan het zenuwstelsel. De onderliggende mechanismen, zoals neuro-inflammatie en mitochondriële disfunctie, spelen ook bij de volgende ziektebeelden een grote rol:
1. Neurodegeneratieve ziekten
Bij deze aandoeningen hopen schadelijke eiwitten zich op in de hersenen. Slaap is essentieel voor het glymfatisch systeem om deze "biologische afvalstoffen" af te voeren. 
Ziekte van Alzheimer: Slaapgebrek belemmert het opruimen van amyloïde-bèta eiwitten, wat de ziekte kan versnellen.
Ziekte van Parkinson: Hierbij is er sprake van verhoogde oxidatieve stress; rust is nodig om beschadigde neuronen en mitochondriën te ondersteunen. 
2. Post-virale en chronische vermoeidheidssyndromen
Bij deze ziekten is de "batterij" van de cellen (de mitochondriën) vaak ontregeld. 
  • ME/cvs (Chronisch Vermoeidheidssyndroom): Patiënten ervaren "Post-Exertional Malaise" (PEM), waarbij fysieke of mentale inspanning leidt tot een biologische crash. Rust is hier geen herstel, maar een noodzakelijke bescherming tegen verdere systeemuitval.
  • Long COVID: Net als bij MS speelt neuro-inflammatie een rol, waardoor het zenuwstelsel sneller overbelast raakt en slaap nodig heeft om de ontstekingsdruk te verlagen. 
3. Andere neurologische aandoeningen
  • Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH): Na een beroerte of trauma moeten de hersenen nieuwe paden aanleggen (neuroplasticiteit). Dit proces is extreem energie-intensief en vindt grotendeels plaats tijdens de slaap.
  • Epilepsie: Slaapgebrek is een bekende trigger voor aanvallen, omdat een onrustig brein de drempel voor abnormale elektrische activiteit verlaagt. 
  • 4. Auto-immuun- en systeemziekten
  • Ziekten waarbij het immuunsysteem constant "aan" staat, verhogen de basale neurale belasting. 
    • Lupus (SLE) en Reumatoïde Artritis: De constante ontsteking in het lichaam stuurt signalen naar de hersenen die fatigue veroorzaken, als teken dat de energiebronnen uitgeput zijn. 
    Samenvattend: Voor al deze groepen geldt dat vermoeidheid geen gebrek aan karakter is, maar een biologische limiet. Het negeren van deze signalen ("pushing through") kan bij deze aandoeningen leiden tot een snellere achteruitgang van de neurologische functies. 


Sjögren, CRPS en fibromyalgie hebben op biologisch niveau sterke gelijkenissen met MS wat betreft de noodzaak voor slaap als "reparatievenster".
In 2026 bevestigt wetenschappelijk onderzoek dat deze aandoeningen vallen onder de noemer van neuro-inflammatoire of nociplastische aandoeningen, waarbij het zenuwstelsel chronisch overbelast is. 
1. Sjögren (Syndroom van Sjögren)
Bij Sjögren is er sprake van systemische auto-immuunontstekingen die niet alleen de klieren, maar ook het zenuwstelsel aantasten (neurologische complicaties bij circa 70% van de patiënten). 
  • Biologisch herstel: Slaapgebrek bij Sjögren verergert de vermoeidheid overdag doordat het immuunsysteem niet tot rust komt. Recent onderzoek uit 2025 wijst op een "fatigue-handtekening" in het bloed die direct gerelateerd is aan ontstekingsmechanismen in de hersenen.
  • Slaapdruk: De enorme vermoeidheid (fatigue) bij Sjögren is vaak een signaal dat het zenuwstelsel wordt aangevallen door pro-inflammatoire cytokines. Slaap is hierbij essentieel om deze cytokine-storm te kalmeren. 

  • 2. CRPS (Complex Regionaal Pijnsyndroom)
  • Bij CRPS is er sprake van centrale sensitisatie: het zenuwstelsel staat in een constante staat van "hoogspanning" of alarm. 
  • Neurale belasting: Omdat het systeem continu pijnsignalen vuurt (ook in rust), raakt de neurale energie sneller op. Slaap is de enige periode waarin deze "pijnmatrix" in de hersenen de activiteit kan verlagen.
  • Schade voorkomen: Onderzoek toont aan dat een gebrek aan herstellende slaap bij CRPS de pijngevoeligheid direct verhoogt (hyperalgesie), omdat de hersenen de capaciteit verliezen om pijnprikkels te filteren. 

  • 3. Fibromyalgie
  • Fibromyalgie wordt in 2026 steeds vaker begrepen als een stoornis in de energiehuishouding van zenuwcellen en spierweefsel. 
  • Microtrauma: Tijdens de diepe slaap wordt groeihormoon afgegeven voor het herstel van microtrauma in weefsels. Bij fibromyalgie is deze diepe slaap vaak gefragmenteerd, waardoor het herstel onvolledig blijft en pijn zich ophoopt.

  • Biologische noodrem: De uitputting bij fibromyalgie is, net als bij MS, een biologische limiet. Het zenuwstelsel dwingt rust af omdat de neurale herstelcapaciteit is overschreden. 
Waarom dit voor alle drie geldt:
Voor Sjögren, CRPS en fibromyalgie geldt hetzelfde principe als in de tekst: "Pushing through" werkt averechts.
  • Het negeren van de "slaapdruk" leidt tot een toename van neuro-inflammatie (bij Sjögren) of een verdere ontregeling van de pijnverwerking (bij CRPS en fibromyalgie).
  • In alle drie de gevallen is slaap geen passieve toestand, maar een actieve onderhoudsbeurt die nodig is om de schade van een overprikkeld of ontstoken zenuwstelsel te beperken. 
https://www.jocms.org/index.php/jcms/article/view/1781

https://www.mdpi.com/2227-9032/13/17/2221

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079222001083

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40941573

https://www.lidsen.com/journals/neurobiology/neurobiology-04-01-049

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6791914/

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4320458

https://www.frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2019.00312/full

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10391588

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9856064

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5832516

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK615176

https://pdfs.semanticscholar.org/41d4/5ca334b7a069d7c6d5bc614fd83b5a41dc12.pdf

https://sjogrens.org/sites/default/files/inline-files/Sleep%20Tips%20Patient%20Education%20Sheet.pdf