Eiken (vooral de zomereik) kunnen last krijgen van te hoge stikstofwaarden. Een overschot aan stikstof zorgt voor een snelle groei van zachte scheuten, wat de boom gevoeliger maakt voor plagen (zoals de eikenprocessierups of meeldauw) en vorstschade. Bovendien remt te veel stikstof de opname van andere belangrijke mineralen in eiken, zoals magnesium en kalium.
De eik is de "koning van de biodiversiteit" met honderden afhankelijke soorten. Echter, door stikstofdepositie veranderen de schimmels (mycorrhiza) rond de wortels van de eik, wat de gezondheid van de boom op lange termijn ondermijnt.
Een volwassen eik heeft een gigantisch bladoppervlak, waardoor hij in absolute termen meer stikstof uit de hogere luchtlagen kan filteren dan een individuele meidoornstruik. De eik werkt dus meer als een "stofzuiger" voor de hogere atmosfeer.
Eikenblad bevat looistoffen die de juiste bodembiologie stimuleren. Ruim het blad onder de eik niet op. Dit vormt een natuurlijke strooisellaag die de wortels beschermt tegen uitdroging en de juiste schimmels voedt.
In bossen waarvan de bosgrond "geoogst" wordt is het uitstrooien van gesteentenmeel dan ook noodzaak om verder afsterven te voorkomen.
Bodemverdichting voorkomen : Schimmels hebben lucht nodig. Loop of rijd zo min mogelijk met zware machines onder de kroon van de eik. Een compacte bodem verstikt het bodemleven.
Mycorrhiza leven in symbiose met de boom: de schimmel geeft mineralen en de boom geeft suikers. Als er te veel stikstof in de grond zit, stopt de boom met het "voeren" van de schimmel omdat hij de mineralen zelf al te makkelijk vindt. De schimmel sterft dan af. Rust in de bodem is stap één.
De meidoorn heeft een zeer dichte, fijnvertakte structuur, zeker wanneer deze als haag wordt gesnoeid. Dit maakt de meidoorn zeer effectief in het letterlijk "zeven" van de lucht. Het vangt ammoniak en stikstofoxiden af op een laag niveau (bij de grond), wat ideaal is als buffer langs wegen of akkers.
Stikstofdepositie leidt vaak tot de dominantie van enkele snelgroeiende soorten (zoals brandnetels en grassen), waardoor de biodiversiteit afneemt. De meidoorn is een robuuste, inheemse soort die ondanks deze druk waardevolle voeding en beschutting blijft bieden aan talloze insecten en vogels.
Klimop (Hedera helix) is een van de beste planten voor het verbeteren van de directe leefomgeving rondom een boom en draagt bij aan het probleem met stikstof en de gezondheid van de eik, mits het niet uit de hand loopt.
Klimop is een wintergroene plant. Terwijl de eik en de meidoorn in de winter hun blad verliezen en stoppen met filteren, gaat klimop het hele jaar door met het afvangen van stikstofoxiden en fijnstof uit de lucht. Vooral langs wegen is dit een enorme pré.
Klimop die over de grond groeit, fungeert als een levende mulch-, isolatielaag:
Het houdt de bodem vochtig en koel in de zomer. Mycorrhiza-schimmels haten uitdroging en hitte; de klimop beschermt ze hiertegen.
Het onderdrukt de groei van "stikstofvreters" zoals de berenklauw en brandnetels door het licht weg te nemen bij de bodem.
De bladeren van klimop vangen stikstofverbindingen op. Als de bladeren uiteindelijk vergaan, wordt die stikstof heel langzaam als een spons afgegeven aan de bodem.
Maar pas op: De balans is belangrijk
Hoewel klimop de eik niet "wurgt" (het is geen parasiet), zijn er twee aandachtspunten:
Als de klimop tot diep in de kroon van de eik groeit, kan hij de bladeren van de eik overschaduwen en de eik verzwakken, waarbij een enorme massa klimop in de top kan zorgen voor extra windvang, waardoor takken sneller afbreken tijdens een storm.
Advies: Laat de klimop gerust over de bodem kruipen en tegen de stam omhoog groeien, maar snoei hem terug zodra hij de buitenste takken van het bladerdek begint te overwoekeren.
Braam en Hondsdraf groeien explosief omdat er te veel stikstof aanwezig is, welk je kan afvoeren door ze te maaien (verplanten).
Daslook, Varens en Speenkruid zijn de "Bodem-beschermers" : zij helpen de bodem gezond te houden ondanks de stikstof.
Ze dragen bij aan een gezonde humuslaag die de zuurgraad een beetje kan bufferen.
Een rijke varenlaag is vaak een teken dat de bodem zich aan het herstellen is van verzuring.
Samenvattend: De eik heeft geen extra voeding nodig, maar herstel van de mineralenbalans en rust.
Meer over stikstof en zandgronden:
Een goede gezondheid gewenst 💝.
Jesse.
Wettelijke tekst : Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor "professioneel" medisch advies.
Geschreven deels met behulp van de AI Google en Copilot zoekfunctie 2024
Wetenschappelijke Bronnen
1. https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=16367#:~:text=Nature%20Today%20%7C%20Meidoorn%20brengt%20voedsel%20en%20kleur%20in%20grijze%20natuur
2. https://bouwnatuurinclusief.nl/actueel/bomen-planten-doe-het-goed-ook-voor-de-luchtkwaliteit#:~:text=Gasvormige%20stoffen%20zoals%20stikstof%2D%20of,kilo%20verontreiniging%20per%20jaar%20afvangen.
3. https://www.bestuivers.nl/Portals/5/EBooks/Bijenplanten/files/basic-html/page181.html#:~:text=Page%20181%20%2D%20Bijenplanten&text=op%20de%20bloemen%20van%20Meidoorn,bloem%20heeft%20geen%20optisch%20nectarmerk.&text=bezoeken%20en%20een%20andere%20niet,waarvan%20er%20%C3%A9%C3%A9n%20onvruchtbaar%20is.&text=In%20ons%20land%20komen%20twee,en%20nectar%20op%20de%20bloemen.&text=heid%20van%20takdoorns%20is%20een,begroeiing%20moeilijk%20bijen%20(Halictus).&text=bruggen%2C%20mede%20omdat%20hij%20luchtverontreiniging,aan%20de%20bomen%20en%20struiken.&text=melig%20is.,zaden%20kiemen%20in%20het%20voorjaar.&text=poraat):%201%20polair%20aanzicht,;%20J%20pit;%20K%20zaad.
4. https://www.wwf.nl/globalassets/afbeeldingen/nieuws/nieuws-2021/210408__rapport-stikstof-van-den-burg-et-al_.pdf
5. https://edepot.wur.nl/21074#:~:text=Afvangen%20en%20depositie,(o.a.%20Beckett%2C%202000a).
6. https://edepot.wur.nl/514328#:~:text=Verzuring%20en%20plantkwaliteit,zandgronden%20eerder%20regel%20dan%20uitzondering.
7. https://www.natura2000.nl/sites/default/files/PAS/Herstelstrategieen/Deel%20II-1/H2160.pdf
