Veel vlinders in je natuurlijke tuin zou de moestuinier kunnen afschrikken, maar net het omgekeerde is waar.
Als de biodiversiteit in een moestuin optimaal is, worden rupsen 🐛 op een natuurlijke manier in toom gehouden door een heel leger aan biologische bondgenoten, variërend van insectenetende vogels en parasitaire insecten tot nuttige bodembewoners.
Een gezond ecosysteem betekent niet dat er geen rupsen meer zijn, maar wel dat ze geen plaag vormen die je oogst opeet. [1, 2, 3, 4]
🌸🪺🌸🐣🌸
De natuurlijke vijanden die de rupsenpopulatie in een biodiverse moestuin biologisch reguleren, zijn onder te verdelen in de volgende groepen:
🐦Vogels zijn de ultieme rupsenjagers
Het zijn veruit de meest actieve consumenten van rupsen, vooral in het voorjaar wanneer ze jongen hebben. [4, 5]
Koolmezen
Eén enkel nestje mezen kan tijdens het broedseizoen wel 5.000 tot 10.000 rupsen verorberen om hun hongerige jongen te voeden. [4]
Mussen en roodborstjes
Hoewel volwassen vogels vaak zaden eten, voeden ze hun nestjongen bijna uitsluitend met eiwitrijke insecten en rupsen. [4, 6]
Merels en spreeuwen
Zij zoeken juist op en vlak onder de grond naar rupsen en poppen. [1, 2]
🪰 Parasitaire en jagende insecten
zijn de onzichtbare helden van de moestuin
Het zijn deze insecten die specifiek op rupsen jagen of ze als gastheer gebruiken. [7]
Sluipwespen
Deze minuscule, angelvrije wespen leggen hun eitjes in of op de levende rups of de eitjes van het koolwitje. De larve eet de rups van binnenuit op. [5, 6]
Loopkevers
Snelle, vaak donkergekleurde kevers die zich overdag schuilhouden in de mulchlaag. Een enkele loopkever kan dagelijks zijn eigen lichaamsgewicht aan rupsen, slakken en larven opeten. [8, 9]
Papierwesp
Hoewel vaak onbemind door mensen, zijn wespen felle jagers die enorme hoeveelheden rupsen vangen, fijnkauwen en aan hun larven voeren.
Roofwantsen
Hun larven zijn ontzettend vraatzuchtig en zuigen jonge, kleine rupsen leeg. [1, 2]
🐸 Kleine zoogdieren en amfibieën
Zodra de avond valt, nemen andere jagers het werk over. [10]
Padden en kikkers
Ideaal voor de lagere delen van de groentebedden; zij happen alles weg wat kruipt.
Egels en spitsmuizen
Zij scharrelen tussen de gewassen door en eten zowel rupsen als de poppen die in de grond of onder bladeren overwinteren. [8]
🦠 Bodemleven en micro-organismen
Aaltjes, Nematoden
In een gezonde, levende bodem zitten microscopisch kleine aaltjes die de rupsen (zoals aardrupsen) binnendringen en uitschakelen.
Bacteriën
Natuurlijk voorkomende bodembacteriën zoals Bacillus thuringiensis zorgen ervoor dat rupsen die ervan eten ziek worden en stoppen met vreten. [11, 12, 13, 14]
Wil je dit biologische evenwicht in jouw moestuin een handje helpen? Je kunt deze hulptroepen eenvoudig stimuleren door te zorgen voor nestkastjes voor mezen, een dikke mulchlaag voor de loopkevers en veel bloeiende kruiden om volwassen sluipwespen en zweefvliegen aan te trekken. [5, 8, 9, 15, 16]
🌞 🏜 🌞 🏖 🌞
In de zomer en het najaar is er nog een heel specifiek en verrassend team van andere beestjes actief die dol zijn op rupsen. Dan kruipen en vliegen er een aantal zeer effectieve jagers rond in de moestuin:
🕷️ Spinnen zijn dé onzichtbare netwerkers
In de nazomer en het najaar (niet voor niets de 'spinnetjestijd') explodeert de spinnenpopulatie in de tuin. Zij zijn een gigantische biologische hulp.
Kruisspinnen en wielwebspinnen
Hun grote webben hangen in de nazomer vaak pal tussen de groentebedden. Ze vangen de volwassen koolwitjes, koolmotten en uilenmotten weg voordat deze überhaupt eitjes op je kolen kunnen leggen.
Wolfspinnen en jachtspinnen
Deze spinnen maken geen web, maar jagen op de grond en op de bladeren. Ze rennen actief achter jonge rupsen aan en grijpen ze vast.
🦋 Libellen en waterjuffers zijn de ultieme straaljagers van de moestuin.
Hoewel we ze vaak associëren met een vijver, vliegen ze in de zomer en nazomer heel actief rond boven de groentebedden om te jagen.
De Blauwe glazenmaker of de Paardenbijter, zijn felle zichtjagers.
Met hun gigantische facetogen en extreme wendbaarheid vangen ze insecten in de vlucht. Ze grijpen volwassen koolwitjes, koolmotten en nachtuilen zo uit de lucht.
De kleinere, slanke waterjuffers vliegen heel behendig en dicht langs de gewassen.
Zij 'plukken' kleine, pas uitgekomen rupsjes en rupseneitjes rechtstreeks van de koolbladeren af. Ook schadelijke bladluizen en witte vliegen op je kolen staan op hun menu.
🦎 Hagedissen en andere reptielen
Als je moestuin in de zomer lekker warm is en je hebt wat stenen, houtstapels of een droog muurtje in de buurt, dan heb je grote kans op deze jagers.
Levendbarende hagedissen
In warme zomers zie je ze soms wegschieten tussen de kolen. Ze zijn razendsnel en dol op sappige, kleine groene rupsen.
🪱 Roofmijten en hooiwagens
Hooiwagens
Ze lijken op spinnen met superlange poten, maar ze maken geen web. Het zijn nachtelijke jagers die over de bladeren van je kolen struinen op zoek naar rupseneitjes en heel jonge rupsjes.
Roofmijten
Deze microscopisch kleine beestjes jagen op de onderkant van de bladeren en zuigen de eitjes van de koolmot en het koolwitje leeg voordat ze kunnen uitkomen.
🐜 Mieren zijn de opruimers
Hoewel we mieren in de moestuin soms irritant vinden (omdat ze bladluizen beschermen), zijn het ook felle jagers. Als een troep mieren een nest jonge rupsen ontdekt op een koolblad, slepen ze die met z'n allen mee naar hun nest als eiwitrijk voedsel voor hun eigen larven.
🪲 Duizendpoten zijn de ondergrondse jagers
Waar de nuttige loopkevers boven de grond jagen, kruipen duizendpoten (zoals de steenloper) door de bovenste grondlaag en de mulchlaag. Zij zijn de perfecte biologische vijand voor aardrupsen en rupsen die zich in de bodem willen gaan verpoppen
🍂🪨🌿🪨🍂
Dus hoe minder gif je gebruikt en hoe meer hoekjes met takken, bladeren en stenen je achterlaat, hoe groter dit 'geheime leger' van spinnen, duizendpoten en hagedissen wordt om jouw kolen te beschermen!
En als je de natuur toch een beetje wil tegenwerken, dan heb je nog deze diervriendelijke en ecologische technieken:
1. Insectengaas
2. Handmatig controleren
Loop in de zomer en nazomer twee keer per week langs je kolen. Kijk specifiek naar de onderkant van de bladeren. Zie je plukjes kleine gele eitjes? Wrijf ze simpelweg met je vinger kapot. Dit voorkomt een rupsenexplosie een week later.
3. Geurverwarring door combinatieteelt
Vlinders en motten gaan af op de sterke geur van kolen. Door sterk geurende kruiden en bloemen tussen je groenten te planten, breng je ze in de war. Plant bijvoorbeeld Oost-Indische kers, afrikanen (Tagetes), salie of selderij vlak naast of tussen je kolen. Het koolwitje vliegt je kolenbed dan sneller voorbij.
Een goede gezondheid gewenst 💝.
Jesse.
