ℹ klik ook op de links 🔊..lang..
Opgelet voor ont/vergiftigingsverschijnselen, aangezien na de
hersenen je
lever belast wordt met het ontgiften.
"De Perrin-techniek is een specifieke osteopathische behandelmethode die al in 1989 werd ontwikkeld door de Britse neurowetenschapper en osteopaat Dr. Raymond Perrin.
Hoewel de techniek al tientallen jaren bestaat om ME/CVS, fibromyalgie en recentelijk Long COVID te behandelen, sluit het nu perfect aan bij de nieuwe ontdekkingen over het glymfatisch systeem. Dr. Perrin stelde destijds al dat een haperende afvoer van giftige stoffen uit de hersenen de hoofdoorzaak is van chronische vermoeidheid."
"Hoe slechter de afvoer op de MRI-beelden te zien was, hoe ernstiger de patiënt last had van concentratieproblemen (hersenmist) en niet-verfrissende slaap. De opgestapelde afvalstoffen triggeren waarschijnlijk chronische neuroinflammatie (hersenontsteking)."
"De asymmetrie in het brein geeft vnl. weer dat de afvoer van afvalstoffen (glymfatisch systeem) met name in de rechterhersenhelft disfunctioneert, waardoor giftige eiwitten zich daar ophopen. Deze lokale 'verstopping' veroorzaakt chronische neuro-inflammatie, wat resulteert in specifieke neurologische symptomen zoals overprikkeling, oriëntatieproblemen (brain fog) en moeite met het verwerken van prikkels en emoties.
Patiënten hebben vaak last van een ontregeld autonoom zenuwstelsel, wat zorgt voor een abnormale bloeddruk en verminderde bloedtoevoer naar de hersenen (cerebrale hypoperfusie). Omdat de bloedvaten aan de linker- en rechterkant van het brein een net iets andere anatomische structuur en drukregulatie hebben, kan een haperende bloedtoevoer de rechterkant zwaarder treffen.
Ernstige concentratieproblemen en Brain Fog:
De studie toonde aan dat hoe lager de afvoerscore in de rechterhersenhelft was, hoe heftiger patiënten de hersenmist en het verlies van concentratie ervoeren.
Verstoorde prikkelverwerking:
De rechterhersenhelft speelt een grote rol bij ruimtelijk inzicht, het filteren van omgevingsprikkels en het verwerken van visuele en auditieve informatie. Een hapering hier verklaart waarom patiënten snel overprikkeld raken door licht, geluid of beweging.
Niet-verfrissende slaap:
Het glymfatisch systeem hoort 's nachts op volle toeren te draaien. Omdat de rechterhelft geblokkeerd is, raakt de diepe slaapfase (waarin de schoonmaak plaatsvindt) verstoord, waardoor je uitgeput wakker wordt."
"Het verband tussen adrenaline (norepinephrine) en het glymfatisch systeem is een van de belangrijkste sleutels om te begrijpen waarom de afvalstoffenafvoer bij ME/CVS blokkeert. Het verklaart waarom stress, crash-momenten en fysieke overbelasting de neurologische klachten direct verergeren.
Wetenschappers hebben ontdekt dat adrenaline fungeert als de hoofdschakelaar die het glymfatisch systeem aan- of uitzet.
1. De biologische schakelaar: Adrenaline zet de afvoer UIT
Het glymfatisch systeem werkt bijna uitsluitend wanneer je in een diepe slaap bent of in een staat van diepe, parasympathische rust verkeert.
Tijdens diepe rust (Adrenaline is LAAG): De hersencellen krimpen opmerkelijk genoeg met wel 60 procent. Hierdoor ontstaat er letterlijk fysieke ruimte tussen de cellen (de interstitiële ruimte). Het hersenvocht kan er nu als een krachtige rivier doorheen stromen om alle opgebouwde afvalstoffen en giftige eiwitten vlot weg te spoelen.
Bij stress of activiteit (Adrenaline is HOOG): Zodra je brein adrenaline en norepinephrine aanmaakt—omdat je fysiek actief bent, nadenkt, of stress ervaart—zwellen de hersencellen onmiddellijk weer op tot hun normale grootte. De ruimtes tussen de cellen worden piepklein en de vloeistofstroom valt direct stil. De afvoerwielen worden geblokkeerd.
2. De vicieuze cirkel bij ME/CVS
Bij gezonde mensen daalt het adrenalineniveau 's nachts drastisch, waardoor de grote schoonmaak kan beginnen. Bij ME/CVS-patiënten is dit biologische ritme volledig ontregeld:
1. Chronische 'Aan'-stand:
Door een haperend autonoom zenuwstelsel (dysautonomie) bevindt het lichaam zich continu in een milde 'vecht-of-vlucht'-modus. Er blijft constant te veel norepinephrine in de hersenen circuleren.
2. Geen krimpende cellen:
Omdat de adrenalinespiegel 's nachts niet diep genoeg daalt, krimpen de hersencellen onvoldoende tijdens de slaap.
3. De verstopping:
De glymfatische stroom blijft daardoor geblokkeerd, wat de asymmetrische verstopping in de rechterhersenhelft in de hand werkt.
4. Gevolg:
Je wordt wakker met een brein dat letterlijk nog vol zit met de metabole afvalstoffen van de dag(en) ervoor. Dit veroorzaakt de typische, niet-verfrissende slaap en zware hersenmist in de ochtend.
3. Waarom de Perrin-techniek en rustoefeningen hierop ingrijpen
Dit is exact de reden waarom Dr. Perrin en andere neurowetenschappers zo zwaar hameren op het kalmeren van het zenuwstelsel vóór en tijdens de behandelingen:
Mechanisch helpen:
Omdat het brein door de adrenaline de vloeistof zelf niet goed wegpompt, probeer je met de zachte Perrin-massage het vocht handmatig een mechanisch zetje te geven via de lymfebanen in de nek.
Adrenaline omlaag dwingen:
Oefeningen zoals de passieve handdoekrol of ademhalingsoefeningen zijn er puur op gericht om de productie van norepinephrine in de hersenstam (de locus coeruleus) abrupt te remmen. Pas wanneer die adrenalinechemie daalt, krijgen de hersencellen de ruimte om het vocht door te laten."
"De techniek is gebaseerd op het principe van handmatige (manuele) detoxificatie. Omdat het brein bij ME/CVS-patiënten de afvalstoffen niet meer efficiënt via de normale nachtelijke weg kan afvoeren, probeert deze methode de vloeistofstromen mechanisch in beweging te brengen."
"Manuele technieken (zoals de Perrin-techniek) proberen juist via de buitenkant (de nek en schedelrand) de mechanische druk in het zenuwstelsel te veranderen. Door de lymfebanen in de nek extra te openen, probeert men de 'druk' aan de binnenkant van de schedel te verlagen, zodat ook de trage vloeistofstroom in de vastgelopen rechterhersenhelft weer een klein duwtje in de rug krijgt."
Dit gebeurt via een vaste driedelige structuur:
Craniale en spinale manipulatie:
Masseer en manipuleer heel zacht de schedel (cranium) en de wervelkolom (ruggengraat). Dit stimuleert de beweging van het hersenvocht (cerebrospinale vloeistof), waarin de gifstoffen rondzweven.
Manuele lymfedrainage:
Via specifieke, zachte, strijkende bewegingen op het gezicht, het hoofd, de nek, de borst en de bovenrug worden de afvalstoffen vanuit het centrale zenuwstelsel naar het grotere lymfestelsel geduwd.
Afvoer naar de lever:
De massage is er specifiek op gericht om alles richting de sleutelbeenderen te dirigeren. Daar mondt het lymfevocht uit in grote aderen, waarna het bloed de gifstoffen naar de lever transporteert om ze definitief onschadelijk te maken.
Let op: In de eerste dagen na een behandeling kunnen symptomen zoals hoofdpijn, misselijkheid en vermoeidheid tijdelijk verergeren ("een crash") omdat de opgeslagen gifstoffen in de bloedbaan terechtkomen.
De korte zelfmassageroutine:
In The Perrin Technique Short Self Massage Routine
laat een Advanced Practitioner zien hoe je de dagelijkse, korte massage van het hoofd en de nek uitvoert om drainage te stimuleren.
De volledige massageroutine:
Voor het complete overzicht (inclusief borst- en rugmassage met olie) kun je kijken naar The Perrin Technique Full Self Massage Routine
Mobilisatie-oefeningen:
De massage wordt vaak gecombineerd met specifieke bewegingen voor de bovenrug. Deze worden gedemonstreerd in de Introduction to The Perrin Technique
en de bijbehorende Gids voor zelfhulp
Hier zijn de stappen van de korte Perrin-zelfmassageroutine. Deze routine duurt ongeveer 5 tot 10 minuten en helpt om de lymfevaten rond je gezicht en nek te openen, zodat het hersenvocht makkelijker kan weglopen.
Gebruik bij voorkeur een klein beetje massageolie of bodylotion zodat je handen soepel over je huid glijden. Voer alle bewegingen heel zacht en ritmisch uit, alsof je vocht verplaatst net onder de huid. Hard duwen werkt averechts.
Stap 1: De Sleutelbeencirkels - De 'Pomp' openzetten
Voordat je bij het hoofd begint, moet je de 'uitgang' beneden openzetten.
Plaats de vingers van je rechterhand in de kuil net boven je linkersleutelbeen.
Maak 30 zachte, cirkelende bewegingen met de klok mee. Druk niet te hard; het gaat om het stimuleren van de lymfeknoop die daar zit.
Wissel van kant: doe hetzelfde met je linkerhand bij je rechtersleutelbeen (30 keer).
Stap 2: De Neus- en Oogrelease - Sinusdrainage
Plaats je wijs- en middelvingers aan weerszijden van de neusrug, vlak onder je ooghoeken.
Strijk met lichte druk omlaag langs je neusvleugels, over je jukbeenderen heen, richting de voorkant van je oren.
Herhaal deze strijkende beweging 5 tot 10 keer.
Stap 3: Achter het Oor naar de Kaak
Plaats je vingertoppen direct achter je oorlellen, in de zachte kuil achter de kaaklijn.
Maak hier 20 kleine, zachte cirkels. Dit stimuleert de diepe lymfeknopen van de hals.
Strijk vervolgens vanaf dat punt achter het oor omlaag langs de rand van je kaak naar de punt van je kin (5 tot 10 keer).
Stap 4: De Nekrelease - De Hoofdafvoer
Dit is de belangrijkste stap om de weg vanuit de schedelrand vrij te maken.
Plaats je handen aan weerszijden van je nek, met je vingers net onder je schedelrand (de aanhechting van je nekspieren).
Maak eerst 20 zachte cirkels op die spierranden.
Strijk vervolgens met je hele handpalm met een glijdende, neerwaartse beweging vanaf de schedelrand, langs de zijkanten van je nek, helemaal naar beneden tot aan je sleutelbeenderen.
Herhaal deze neerwaartse strijking 10 tot 15 keer. Zorg ervoor dat je altijd van boven naar beneden strijkt, nooit omhoog.
Stap 5: De Eindpomp
Eindig de routine door nogmaals 15 tot 20 zachte cirkels te maken in de kuiltjes boven je sleutelbeenderen (zoals in Stap 1). Dit helpt om het verplaatste vocht definitief af te voeren naar de bloedbaan.
Belangrijke tip voor na de massage:
Drink na deze routine per 1,5dl in totaal een groot glas water. Omdat je hiermee de afvoer van afvalstoffen activeert, helpt het water je nieren en lever om de vrijgekomen stoffen sneller uit te spoelen.
Doe dit bij voorkeur één à twee keer per dag, bijvoorbeeld 's ochtends en voor het slapengaan.
Het verminderen van ontgiftingsverschijnselen (vaak een Herxheimer-reactie of healing crisis genoemd) is heel belangrijk bij de Perrin-techniek.
Omdat de massage opgehoopte gifstoffen en eiwitten uit het zenuwstelsel in de bloedbaan brengt, kun je tijdelijk last krijgen van hoofdpijn, misselijkheid, extreme vermoeidheid of een grieperig gevoel.
Je kunt deze klachten aanzienlijk beperken met de volgende vier strategieën:
1. Dosering: Begin heel voorzichtig - Start Low, Go Slow
Halveer de herhalingen:
Als je net begint, doe dan niet direct 30 cirkels of 15 strijkingen. Begin met 5 tot 10 cirkels of strijkingen per stap.
Om de dag:
Doe de routine in de eerste week niet twee keer per dag, maar bijvoorbeeld om de dag of slechts één keer per dag 's ochtends. Kijk hoe je lichaam na 24 tot 48 uur reageert voordat je de frequentie verhoogt.
Zachte druk:
Lymfevaten liggen vlak onder de huid en klappen dicht als je te hard drukt. De druk moet vergelijkbaar zijn met het aaien van een kat.
2. Spoelen en Hydrateren
Water met citroen:
Drink niet alleen direct na de massage een groot glas lauw water (verdeel het per 1,5 dl), maar blijf gedurende de dag consequent kleine slokjes water drinken. Een schijfje verse citroen erin kan de leverfunctie extra ondersteunen.
Kruidenthee:
Paardenbloemwortel-thee of mariadistel-thee ondersteunen specifiek de lever en nieren bij het filteren van afvalstoffen.
3. Rust en Warmte na de Massage
Plannen voor het slapengaan:
Als de massage je erg moe maakt, doe de routine dan vlak voordat je gaat slapen. Zo geef je je lichaam de kans om de afvalstoffen liggend en in diepe rust te verwerken. - Opgelet: de extra gifstoffen komen 's morgens nog steeds vrij.
Warmte op de lever:
Leg na de massage een warme kruik op je rechterbovenbuik (de locatie van je lever). Warmte stimuleert de doorbloeding van de lever, waardoor deze sneller en efficiënter gifstoffen kan afbreken.
4. Wat te doen bij een milde 'crash'?
Als je merkt dat de hoofdpijn of vermoeidheid toch te heftig opkomt:
Stop tijdelijk:
Sla de massage twee tot drie dagen over tot je lichaam weer in balans is.
Epsomzout-voetenbad:
Neem een warm voetenbad met Epsomzout (magnesiumsulfaat). Magnesium ondersteunt de ontspanning van de bloedvaten en helpt bij de ontgifting via de huid.
Mobilisatie- en rekoefeningen voor de bovenrug en borstkas die Dr. Raymond Perrin adviseert.
Bij ME/CVS en Long COVID is de bovenrug vaak stijf, waardoor de lymfeafvoer rond de borstkas (waar de grote lymfevaten in de aderen uitmonden) blokkeert.
Met deze oefeningen open je de borstkas en stimuleer je mechanisch de afvoer. Doe ze rustig, adem goed door en forceer niets.
Oefening 1: De Zittende Ruggengraat-Twist - Thoracale Mobilisatie
Deze oefening helpt om de flexibiliteit van je bovenrug terug te krijgen.
Ga rechtop zitten op een stoel met je voeten plat op de grond.
Kruis je armen voor je borst (rechterhand op linkerschouder, linkerhand op rechterschouder).
Draai je bovenlichaam langzaam en gecontroleerd naar rechts zover als comfortabel voelt. Houd je heupen recht naar voren.
Houd dit 2 tot 3 seconden vast en adem uit.
Draai rustig terug naar het midden en doe hetzelfde naar links.
Herhaal dit 5 keer per kant.
Oefening 2: De Borst-Openingsrek
Dit heft de spanning op aan de voorkant van je borstkas, zodat de lymfevaten onder je sleutelbeenderen de ruimte krijgen.
Ga rechtop staan in een open deuropening.
Plaats je onderarmen aan weerszijden plat tegen de deurposten, met je ellebogen op schouderhoogte (in een hoek van 90 graden).
Zet een kleine stap naar voren met één voet en leun je gewicht heel rustig naar voren tot je een milde rek voelt in je borstspieren.
Houd deze rek 15 tot 20 seconden vast terwijl je rustig in- en uitademt naar je buik.
Stap terug en ontspan. Herhaal dit 2 tot 3 keer.
Oefening 3: Schouderbladen Knijpen
Dit activeert de spieren tussen je schouderbladen en helpt om een ingezakte houding te corrigeren.
Je kunt dit zittend of staand doen. Laat je armen ontspannen langs je lichaam hangen.
Trek je schouderbladen naar elkaar toe en lichtjes naar beneden, alsof je er een pen tussen wilt klemmen.
Houd deze spanning 3 tot 5 seconden vast.
Herhaal dit 8 tot 10 keer.
Oefening 4: De 'Perrin' Handdoekrol
Dit is een passieve oefening die je aan het einde van de dag kunt doen om de wervelkolom te strekken.
Rol een badhanddoek stevig op tot een rol met een doorsnede van ongeveer 8 tot 10 centimeter.
Leg de rol op de grond (of op een stevig matras als de grond te hard is).
Ga zo liggen dat de handdoekrol verticaal precies over je ruggengraat loopt, tussen je schouderbladen (je hoofd moet ook ondersteund zijn, dus gebruik eventueel een extra kussentje voor je hoofd).
Laat je armen wijd opzij vallen met de handpalmen omhoog.
Blijf 2 tot 5 minuten zo liggen en focus op een diepe buikademhaling. Dit opent je hele borstkas op een volledig ontspannen manier.
Tip voor het combineren: Doe eerst de oefeningen 1 tot 3 om de spieren en gewrichten los te maken, voer daarna de Perrin-zelfmassage uit en eindig eventueel met de passieve handdoekrol (Oefening 4) om liggend tot rust te komen."
Aanleiding gevend bericht:
Bronvermelding:
https://www.sciencealert.com/scientists-discover-a-potential-driver-of-chronic-fatigue-syndrome-hiding-deep-in-the-brain
https://www.facebook.com/groups/501009709911572/permalink/28118941144358390
https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2026.1875420/full
https://scientias.nl/het-schoonmaaksysteem-van-je-hersenen-is-nog-belangrijker-dan-eerder-gedacht/
https://www.natuurdietisten.nl/het-glymfatisch-systeem/
[1] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42403482/)
[2] [https://news.griffith.edu.au](https://news.griffith.edu.au/2026/07/03/brains-waste-clearing-ability-impaired-in-me-cfs-patients/)
[3] [https://cortneygensemer.substack.com](https://cortneygensemer.substack.com/p/what-is-the-glymphatic-system)
[4] [https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/groups/347665639177551/posts/2082258279051603/)
[5] [https://www.sciencealert.com](https://www.sciencealert.com/scientists-discover-a-potential-driver-of-chronic-fatigue-syndrome-hiding-deep-in-the-brain)
[6] [https://www.frontiersin.org](https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2026.1875420/pdf)
[7] [https://www.sciencealert.com](https://www.sciencealert.com/scientists-discover-a-potential-driver-of-chronic-fatigue-syndrome-hiding-deep-in-the-brain)
[8] [https://www.frontiersin.org](https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2026.1875420/full)
[9] [https://www.zmescience.com](https://www.zmescience.com/medicine/mind-and-brain/brain-chronic-fatigue-syndrome/)
[10] [https://www.autoimmuneinstitute.org](https://www.autoimmuneinstitute.org/research_updates/brain-waste-clearance-impairments-tied-to-me-cfs/)
[11] [https://www.meresearch.org.uk](https://www.meresearch.org.uk/research/disrupted-brain-waste-clearance-system-in-me-cfs/)
[12] [https://www.news-medical.net](https://www.news-medical.net/news/20260702/Study-reveals-impaired-glymphatic-function-in-people-living-with-MECFS.aspx)
[13] [https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/cortdoesscience/posts/your-brain-has-a-waste-removal-system-and-scientists-didnt-even-know-it-existed-/1074085275185183/)
[1] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4636982/)
[2] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4636982/)
[3] [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8603752/)
[4] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39788123/)
[5] [https://www.sciencedaily.com](https://www.sciencedaily.com/releases/2025/01/250108143735.htm)
[6] [https://www.sequencermag.com](https://www.sequencermag.com/does-sleep-really-wash-your-brain/)
[7] [https://www.researchgate.net](https://www.researchgate.net/publication/287349484_Neurolymphatic_pathways_New_scientific_evidences_corroborate_the_Perrin_technique)
[8] [https://www.sciencedirect.com](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1697260025001024)
[9] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39809276/)
[10] [https://www.carolinewhittome.com](https://www.carolinewhittome.com/the-perrin-technique)
[11] [https://bmjopen.bmj.com](https://bmjopen.bmj.com/content/7/11/e017521)
[12] [https://www.reddit.com](https://www.reddit.com/r/HotScienceNews/comments/1muq549/scientists_discovered_facial_lymphatic_vessels/)
[13] [https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/groups/664421016959132/posts/5300314660036388/)
[1] [https://willowsclinic.com](https://willowsclinic.com/the-glymphatic-system-explained-brain-detox-sleep-and-the-perrin-technique/)
[2] https://theperrintechnique.com
[3] [https://theperrintechnique.com](https://theperrintechnique.com/self-help-guide/)
[4] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=Vd7xz9Pzjw4)
[5] [https://www.lifeandmotion.com.au](https://www.lifeandmotion.com.au/perrin-technique)
[6] [https://www.healthrecoveryclinic.co.uk](https://www.healthrecoveryclinic.co.uk/perrin-technique/)
[7] [https://movementandwellbeingclinic.co.uk](https://movementandwellbeingclinic.co.uk/elementor-5813/)
[8] [https://theactivehealthclinic.com](https://theactivehealthclinic.com/perrin-technique-for-cfs-me/)
[9] [https://www.rakheeosteopathylondon.co.uk](https://www.rakheeosteopathylondon.co.uk/perrin-technique-self-massage-videos)
[10] [https://www.carolinewhittome.com](https://www.carolinewhittome.com/the-perrin-technique)
[11] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=6vnMr5qrZgA)
[12] [https://livingwithmecfs.co.uk](https://livingwithmecfs.co.uk/2025/05/24/perrin-technique/)
[13] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=u4d7AVGbm3o)
[14] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=RYovINPnWlc)
[15] [https://www.youtube.com](https://www.youtube.com/watch?v=-v4wPn4WOLA)
